- ۲ تیر, ۱۴۰۴
- مدیر
- دیدگاه ها: 4
- داروهای دیابتی
اگر پزشک برای کنترل قند خون شما قرص گلی کلازید (Gliclazide) را تجویز کرده است، احتمالا نام تجاری معروف آن یعنی دیامیکرون (Diamicron) یا نمونههای ایرانی مثل گلیدابت و زیکلازید را روی جعبه دارو دیدهاید. گلی کلازید یکی از قدیمیترین و پرمصرفترین داروهای خوراکی برای درمان دیابت نوع ۲ است که با وجود ورود داروهای جدید و گران قیمت همچنان جایگاه طلایی خود را در نسخههای پزشکی حفظ کرده است.
این دارو که از خانواده «سولفونیل اورهها» است درست مانند یک محرک قدرتمند عمل میکند؛ به این صورت که پانکراس (لوزالمعده) خسته و تنبل را وادار میکند تا انسولین بیشتری ترشح کند. اما سوال مهم اینجاست: چرا با وجود قرصهای جدیدی مانند زیپمت یا گلورنتا هنوز پزشکان گلیکلازید تجویز میکنند؟
پاسخ در دو ویژگی کلیدی نهفته است:
- قدرت بالا گلی کلازید در کاهش سریع قند خون بسیار موثر است؛
- محافظت عروقی مطالعات نشان دادهاند این دارو محافظت عالی از عروق ریز بدن (بهویژه کلیهها و چشمها) به عمل میآورد.
بااین وجود، مصرف گلی کلازید «قلقهای» خاص خودش را دارد. بسیاری از افراد دارای تشخیص دیابت نگران افت قند ناگهانی (Hypoglycemia) یا اضافه وزن ناشی از آن هستند. خبر خوب این است که فرمهای جدید این دارو (قرصهای آهستهرهش یا MR) این عوارض را به شدت کاهش دادهاند، اما به شرطی که بدانید چه زمانی و چگونه آن را مصرف کنید.
در این نوشتار از مجله شکربان تمام آنچه باید درباره گلی کلازید بدانید را بررسی نمودهایم؛ از تفاوت دوزهای ۳۰، ۶۰ و ۸۰ میلی گرم گرفته تا زمان صحیح مصرف نسبت به غذا و تداخلات دارویی خطرناک. همراه ما باشید تا کنترل قند خونتان را با اطمینان کامل به دست بگیرید.
موارد مصرف گلی کلازید
گلی کلازید (که با نام دیابزید نیز شناخته میشود) یک داروی خوراکی برای کنترل قند خون و مقابله با دیابت است که برای افراد دارای دیابت نوع دو تجویز میشود. این دارو نقش بسیار مهمی در پیشگیری از عوارض دیابت همچون رتینوپاتی و نفروپاتی دارد. برای مطالعه بیشتر در مورد عوارض دیابت و قند خون بالا میتوانید به مقاله «عوارض دیابت نوع ۲: شناسایی و پیشگیری از مشکلات جدی سلامتی» مراجعه کنید.
موارد منع مصرف قرص گلی کلازید
- آلرژی در صورتی که سابقه آلرژی یا حساسیت به گلی کلازید دارید بهتر است از مصرف آن خودداری کنید. همچنین، در صورت بروز هر نوع حساسیت پس از مصرف این قرص (مانند عارضههای پوستی، سرگیجه یا مشکلات تنفسی) حتما موضوع را با پزشک خود در میان بگذارید؛
- سابقه کتواسیدوز دیابتی در صورتیکه سابقه کتواسیدوز دیابتی هستید بهتر است از مصرف گلی کلازید خودداری نماید، چراکه ممکن است میزان اسید لاکتیک موجود در خون شما را افزایش دهد؛
- مشکلات کلیوی اگر سابقه مشکلات کلیوی (به هر دلیلی) دارید بهتر است از مصرف گلی کلازید خودداری نمایید؛ عمدتا به این دلیل که گلی کلازید از طریق ادرار دفع میشود و در صورت داشتن مشکل کلیوی منجر به تشدید مشکل میشود؛
- نارسایی کبد گلی کلازید از طریق کبد جذب و از طریق ادرار دفع میشود. بنابراین، در صورت داشتن هر نوع بیماری یا مشکل کبدی، مصرف آن باید با احتیاط و مشاوره کامل با پزشک باشد؛
- بارداری و شیردهی.
تفاوت قرص دیازبید (گلی کلازید) و متفورمین چیست؟
دیازبید نام دیگر گلی کلازید است. کارکرد اصلی گلی کلازید کاهش سطح قند خون پس از مصرف مواد خوراکی در افراد دارای دیابت نوع دو یا دیابت غیر وابسته به انسولین است. این دارو معمولا برای افرادی تجویز میشود که یا قادر به مصرف متفورمین نیستند یا متفورمین به تنهایی قادر به کاهش سطح قند خون آنها نمیشود.
عوارض گلی کلازید
گلی کلازید در سه دوز ۳۰، ۶۰ و ۸۰ میلیگرم در بازار دارویی کشور در دسترس است. همانند بسیاری از دیگر داروها دیابت، یکی از عوارض شایع گلی کلازید افت قند خون است. یکی دیگر از عوارض این دارو افزایش وزن و مشکلات گوارشی است. دیگر عوارض رایج گلی کلازید عبارتند از:
- مشکلات پوستی (بهعنوان مثال، راش یا حساسیت به نور)؛
- مشکلات کبدی مانند یرقان؛
- مشکلات گوارشی (بهعنوان مثال، درد شکم)؛
- اسهال، تهوع و سوء هاضمه.
قرص گلی کلازید 60 برای چیست؟
قرص گلی کلازید۶۰ میلی گرم برای افراد دارای دیابت نوع دو تجویز میشود. مهمترین تاثیر این دارو تحریک ترشح و تولید انسولین توسط سلولهای بتای پانکراس به منظور کاهش میزان گلوکز خون است. توجه داشته باشید که مصرف این دارو حتما باید تحت نظر پزشک باشد و نیازمند رعایت رژیم غذایی و همچنین تحرک فیزیکی منظم به منظور حداکثرسازی تاثیر است.
قرص گلی کلازید 30 برای چیست؟
گلی کلازید دارویی خوراکی برای مدیریت قند خون است که برای افراد دارای دیابت غیر وابسته به انسولین یا دیابت نوع دو تجویز میشود و عمدتا ماهیت عامل کمکی در درمان و کنترل قند خون دارد. علاوهبر تحریک ترشح انسولین، گلی کلازید حساسیت به انسولین را نیز افزایش میدهد.
بهترین زمان برای مصرف قرص گلی کلازید
گلی کلازید یکی از بهترین داروهای موجود برای کنترل قند خون افراد دارای دیابت نوع 2 است که عمدتا در مواردی تجویز میشود که متفورمین به تنهایی قادر به کنترل قند خون نبوده است. از منظر زمانی، فاصله زمانی میان مصرف قرص باید توسط پزشک شما تعیین شود، اما توجه داشته باشید که این دارو میبایست یک وعده در روز مصرف شود. همچنین، حتما باید گلی کلازید را پس از غذا مصرف کنید.
تداخلات دارویی گلی کلازید
گلی کلازید یکی قرصهای رایج برای کنترل قند خون در افراد دارای دیابت نوع دو است. مکانیسم اصلی تاثیر این دارو افزایش ترشح انسولین توسط پانکراس و همچنین افزایش حساسیت به انسولین است. یکی از نکات بسیار مهم در مورد مصرف این دارو این است که گلی کلازید با بسیاری از داروها تداخل دارد که ممکن است اثربخشی آن را به میزان قابلتوجهی کاهش دهند. برخی از مهمترین تداخلات دارویی گلی کلازید عبارتند از:
- داروهایی که برای درمان آسم استفاده میشوند (بهعنوان مثال، سالبوتامول)؛
- داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی که مهمترین آنها عبارتند از ایبوپروفن و آسپرین؛
- داروهای درمان عفونت باکتریایی یا قارچی از جمله فلوکونازول و کلاریترومایسین؛
- میکونازول، لیتیوم، سایمتیدین و رانیتیدین (این داروها میتوانند تاثیر گلی کلازید را تشدید کرده و منجر به افت شدید قند خون شوند)؛
- قرصهای استروئیدی مانند پردنیزولون؛
- داروهای ضد انعقادی مانند باربیتوراتها، بتابلوکرها و آندروژنها ممکن است احتمال عوارض ناخواسته گلی کلازید را تشدید کنند؛
- فنیل بوتازون؛
- برخی از داروهایی که برای درمان بیماریهای قلبی و عروقی استفاده میشوند؛
- برخی از داروهای کنترل فشارخون.
قرص گلی کلازید چاق کننده است؟
توجه داشته باشید که برخی از داروهای خوراکی موجود برای کنترل قند خون در افراد دارای دیابت نوع دو یا دیابت غیر وابسته به انسولین میتوانند از طریق تحریک اشتها منجر به اضافه وزن و چاقی شوند که برخی از مهمترین آنها عبارتند از گلیبنکلامید، گلیکلازید و پیوگلیتازون. افراد دیابتی باید توجه داشته باشند که افزایش وزن منجر به اختلال در کنترل قند خون آنها شده و بنابراین داشتن رژیم غذایی مناسب و همچنین تحرک فیزیکی کافی برای رسیدن به نتیجه مطلوب از اهمیت بالایی برخوردار است.
نحوه مصرف قرص گلی کلازید
همانند تمام داروهایی که نیازمند تجویز پزشک هستند، زمان و نحوه مصرف دارو حتما باید تحت نظارت پزشک شما تعیین شود. به طور معمول گلی کلازید باید یک یا دو بار در روز مصرف شود. در صورتی که پزشک توصیه کرده است که یکبار در روز مصرف شود، باید صبح همراه با صبحانه گلی کلازید را مصرف کنید. در صورتی که دوبار در روز تجویز شده است، باید یکبار صبح و یکبار عصر مصرف شود. توجه داشته باشید گلی کلازید باید حتما همراه با غذا مصرف شود.
دیابتانه در صورتیکه زمان مصرف گلی کلازید را تغییر دهید احتمال افت شدید قند خون (هیپوگلیسمی) بسیار زیاد است. همچنین، باید توجه داشت که مصرف الکل احتمال بروز عوارض جانبی این دارو را افزایش میدهد.
برای مدیریت صحیح قند خون و قرار داشتن آن در بازه توصیه شده توسط پزشک مهم است که قرص گلی کلازید را در زمانهای مشخصی از روز مصرف کنید. همچنین، در صورتی که وضعیت جسمی شما مناسب نیست یا دچار بیماری دیگری شدهاید حتما با پزشک خود مشورت کنید چراکه ممکن است نیاز باشد به منظور پیشگیری از افت شدید قند خون مصرف گلی کلازید را بین 24 تا 48 ساعت قطع کنید.
قرص دیازبید را کی بخوریم؟
در ابتدا توجه داشته باشید که دیازبید نام دیگر قرص گلی کلازید است. همچنین تاکید بر این نکته مهم است که زمان مصرف دیابزید / گلی کلازید حتما باید توسط پزشک شما تعیین شود. در بیشتر موارد نیز باید به صورت روزانه و همراه با غذا مصرف شود (عمدتا وعده صبحانه).
به هیچوجه قرص دیابزبید را نجوید چرا که شکستن یا خرد شدن آن باعث کاهش اثربخشی دارو میشود.
همچنین، آن گروه از افراد دارای تشخیص دیابت که قرص دیازبید / گلی کلازید مصرف میکنند بهتر است که قند خون خود را به صورت منظم سنجش نمایند و در صورت مشاهده هر نوع تغییر غیر عادی در قند خون موضوع را بلافاصله با پزشک خود مطرح نمایند.
در صورت فراموشی مصرف گلی کلازید چه کنیم؟
اگر به هر دلیلی موفق به مصرف قرص گلی کلازید در زمان توصیه شده توسط پزشک نشدید به محض یادآوری آن را همراه با غذا مصرف کنید، ولی اگر نزدیک زمان مصرف دوز دیگر است، بهتر است آن را مصرف نکنید و همان دوز دوم را مصرف کنید. توجه داشته باشید که به هیچ وجه دو دوز را باهم مصرف نکنید.
پرسشهای متداول درباره گلیکلازید (سوالات رایج بیماران)
آیا گلیکلازید همان دیامیکرون است؟
بله. «گلیکلازید» نام ماده اصلی و علمی دارو است (نام ژنریک)، در حالی که «دیامیکرون (Diamicron)»، «دیازبید (Diazbid)» و «گلیدابت (Glidabet)» نامهای تجاری (برند) آن هستند که توسط شرکتهای مختلف ساخته میشوند. همه آنها حاوی یک ماده موثره هستند.
آیا قرص گلیکلازید باعث چاقی میشود؟
بله، گلیکلازید میتواند باعث افزایش وزن خفیف تا متوسط شود. دلیل آن این است که این دارو با افزایش ترشح انسولین، به بدن کمک میکند تا قند را به انرژی تبدیل کرده یا آن را به صورت چربی ذخیره کند. با این حال، با رعایت رژیم غذایی و ورزش منظم، میتوان این اثر را مدیریت و کنترل کرد.
بهترین زمان مصرف گلیکلازید چه موقعی است؟
این بستگی به نوع قرص شما دارد:
- گلیکلازید معمولی (دوز ۸۰ میلیگرم): باید حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه قبل از وعدههای اصلی غذا (صبحانه و شام) مصرف شود.
- گلیکلازید آهستهرهش (MR) (دوز ۳۰ و ۶۰ میلیگرم): باید یک بار در روز، همراه با صبحانه مصرف شود. این قرصها را نباید نصف یا خرد کرد.
اگر یک وعده غذا نخوردم، باید گلیکلازید را مصرف کنم؟
خیر، هرگز! اگر قصد دارید یک وعده غذایی را حذف کنید، باید دوز گلیکلازید مربوط به آن وعده را نیز حذف کنید. مصرف این قرص بدون غذا خوردن، شما را در معرض خطر جدی افت قند خون شدید (هیپوگلیسمی) قرار میدهد.
فرق گلیکلازید با متفورمین چیست؟
این دو دارو به روشهای کاملاً متفاوتی قند خون را کنترل میکنند:
- گلیکلازید: پانکراس (لوزالمعده) را تحریک میکند تا انسولین بیشتری تولید کند.
- متفورمین: تولید قند در کبد را کاهش میدهد و حساسیت بدن به انسولین موجود را افزایش میدهد.
به همین دلیل است که پزشکان اغلب این دو دارو را برای کنترل بهتر قند خون با هم تجویز میکنند.
اگر با گلیکلازید دچار افت قند شدم چه کار کنم؟
در صورت مشاهده علائم افت قند (لرزش، تعریق سرد، سرگیجه، گرسنگی شدید)، فوراً قانون ۱۵-۱۵ را اجرا کنید:
- ۱۵ گرم کربوهیدرات ساده مصرف کنید (مثلاً نصف لیوان آبمیوه یا ۳ حبه قند).
- ۱۵ دقیقه صبر کنید و مجدداً قند خون خود را اندازه بگیرید.
- اگر قند شما هنوز پایین بود، این کار را تکرار کنید. پس از بهبودی، یک میانوعده کوچک مصرف کنید.
4 دیدگاه ها