متفورمین (Metformin) چه کاربردهایی دارد؟
افراد دارای تشخیص دیابت از داروهای مختلفی برای کنترل قندخون استفاده میکنند. متفورمین یکی از رایجترین قرصهای تجویزی برای افراد دارای تشخیص دیابت است که هم در کنترل قندخون نقش دارد و هم منجر به کاهش مقاومت نسبت به انسولین میشود.
متفورمین ویژه افراد دارای تشخیص دیابت نوع دو میباشد و صرفا منجر به کنترل بهتر قندخون و کاهش مقاومت نسبت به انسولین میشود.
متفورمین برای تنظیم قند خون در افراد دارای تشخیص دیابت نوع ۲ تجویز میشود. متفورمین با نامهای متفورمکس یا گلوکوفاژ نیز شناخته میشود و در دو دوز ۵۰۰ و ۱۰۰۰ در دسترس است. باید توجه داشت که مصرف متفورمین منجر به درمان دیابت نوع دو نمیشود و صرفا در کنترل قندخون و کاهش مقاومت نسبت به انسولین نقش دارد. باهدف جلوگیری از افت ناخواسته قندخون، متفورمین میبایست هنگام یا پس از صرف وعده غذایی مصرف شود. باتوجه به تاثیر این دارو بر میزان قندخون از مصرف خودسرانه یا تغییر دوز آن بدون هماهنگی با پزشک معالج خودداری کنید (بهعنوان مثال، در صورتی که یک یا چند وعده غذایی شیرین و پرکالری داشتید، نباید دوز متفورمین را افزایش دهید یا اینکه خودسرانه آن را مصرف کنید، چراکه متفورمین برای کاهش لحظهای و یکباره قند مناسب نیست).
موارد مصرف متفورمین
متفورمین دارویی بسیار پرکاربرد در درمان دیابت غیر وابسته به انسولین (دیابت نوع دو) است و در بیشتر موارد نخستین انتخاب پزشکان میباشد. مهمترین کاربردهای این دارو عبارتند از:
دیابت نوع دو، درمان؛
دیابت بارداری (آلترناتیو)؛
سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS): به صورت مداوم و طولانی برای القای تخمکگذاری پیشنهاد نمیشود.
مهمترین عوارض متفورمین کدامند؟
ازآنجاکه متفورمین منجر به کاهش قندخون میشود، زمان مصرف آن نقش بسیار مهمی در بروز عوارض دارد. اولین نکته این است که مصرف متفورمین با معده خالی منجر به مشکلات گوارشی و تهوع و استفراغ میشود. بنابراین، در صورتی که متفورمین در زمان مناسب (به هنگام یا پس از صرف وعده غذایی) مصرف شود، عوارض کمتری خواهد داشت. رایجترین عوارض متفورمین عبارتند از:
- خستگی و بیحالی؛
- سرگیجه و سردرد؛
- لرز و بیقراری (عمدتا به دلیل افت قندخون)؛
- خواب آلودگی و گیجی؛
- افزایش ضربان قلب؛ و
- گرسنگی.
برخی از عوارض نادر مصرف متفورمین نیز عبارتند از:
- تنگی نفس؛
- افت ناگهانی قند خون؛
- کم خونی شدید.
آیا مصرف متفورمین منجر به لاغری میشود؟
در ابتدا باید توجه داشت که شواهد محکمی در رابطه با تاثیر متفورمین بر کاهش وزن وجود ندارد و گزارش تایید شدهای نیز در این رابطه منتشر نشده است. بااین وجود، برخی پزشکان بر این باور هستند که مصرف این دارو به کاهش وزن و لاغری کمک میکند. تاکید بر این نکته مهم است که، همانند سایر داروها، مصرف متفورمین نیز باید زیر نظر پزشک (متخصص داخلی یا غدد) انجام شود.
موارد منع مصرف متفورمین
در صورتیکه هریک از موارد زیر را دارید بهتر است از مصرف متفورمین خودداری کنید:
- سابقه حساسیت به متفورمین یا داروهای مشابه؛
- نارسایی کلیوی شدید و eGFR <30؛
- اسیدوز متابولیک؛
- کتواسیدوز دیابتی؛
- اسیدوز لاکتیک؛
- هایپوکسمی؛
- کمآبی بدن شدید؛
- سپسیس؛
- جراحی؛
- بیماریهای کبدی؛
- عفونت شدید،سوختگی شدید، تروما، استرس روحی و جسمی.