چرا کلسترول خوب (HDL) در دیابتی‌ها پایین است؟ + راهکارهای درمان

بسیاری از افراد دارای تشخیص دیابت تمام تمرکز روزانه خود را روی دستگاه تست قند خون، تزریق انسولین و شمارش کربوهیدرات‌ها می‌گذارند؛ اما معمولا از یک قاتل خاموش که شانه‌به‌شانه قند در خون آنها حرکت می‌کند، غافل می‌شوند: کلسترول بالا.
واقعیت پزشکی این است که دیابت و چربی خون بالا مانند دو همدست خطرناک عمل می‌کنند. اگر مبتلا به دیابت نوع هستید، حتی اگر قند خونتان به بهترین شکل ممکن کنترل شده باشد، باز هم خطر رسوب چربی در رگ‌های شما به مراتب بیشتر از افراد غیردیابتی است. اما چرا این اتفاق می‌افتد؟

دیسلیپیدمی دیابتی؛ وقتی انسولین مسیر را اشتباه می‌رود!

در بدن انسان هورمون انسولین فقط کلید ورود قند به سلول‌ها نیست، بلکه تنظیم‌ کننده اصلی نحوه تولید و ذخیره چربی‌ در کبد نیز هست. زمانی که بدن دچار «مقاومت به انسولین» می‌شود، تعادل چربی‌ها به هم می‌ریزد. در این حالت، کبد شروع به تولید بیش از حد تری‌گلیسیرید و کلسترول بد (LDL) کرده و در عین حال، سطح کلسترول خوب (HDL) که وظیفه پاکسازی رگ‌ها را دارد، به شدت کاهش می‌دهد. پزشکان به این برهم‌خوردن خطرناکِ تعادل چربی‌ها در بیماران قندی، «دیسلیپیدمی دیابتی» (Diabetic Dyslipidemia) می‌گویند.

ترکیب قند و چربی؛ سمباده‌ای بر دیواره رگ‌ها

تصور کنید جریان قند خونِ بالا مانند یک کاغذ سمباده عمل می‌کند که دیواره داخلی رگ‌های خونی را خراش داده و ملتهب می‌سازد. همزمان، ذرات کلسترول بد (LDL) که در افراد دارای تشخیص دیابت متراکم‌تر و چسبنده‌تر هستند، به راحتی در این خراش‌ها نفوذ کرده و رسوب می‌کنند. این فرآیند که باعث تنگی و گرفتگی عروق می‌شود، همان دلیلی است که خطر سکته قلبی و مغزی را در افراد دارای تشخیص دیابت تا $4$ برابر افراد عادی افزایش می‌دهد.
آیا می‌دانید اعداد طلایی کلسترول برای یک فرد دارای تشخیص دیابت با یک فرد عادی متفاوت است؟ در این نوشتار از مجله شکربان قصد داریم پرده از ارتباط پیچیده قند و چربی خون برداریم. با ما همراه باشید تا بررسی کنیم که چرا پزشک برای شما داروهای کاهنده چربی (مثل استاتین‌ها) تجویز کرده است و چگونه می‌توانید با چند تغییر هوشمندانه در تغذیه، همزمان به جنگ دیابت و کلسترول بروید.

کلسترول یک ماده مومی‌شکل است که سلول‌های بدن یافت می‌شود. در سطوح سالم، کلسترول کارکردهای مفیدی دارد، از جمله کمک به عملکرد صحیح سلول‌ها. کلسترول خوب یا HDL یکی روی پروتئین‌هایی به نام لیپوپروتئین حرکت می‌کند. دو نوع اصلی لیپوپروتئینی که کلسترول را حمل می‌کنند عبارت‌اند از:
لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL) یا کلسترول بد سطوح بالای LDL می‌تواند به ‌مرور زمان در دیواره‌ی رگ‌ها تجمع کند و مسیر عبور خون را تنگ نماید. گاهی لخته خونی تشکیل می‌شود و در فضای تنگ دیواره رگ گرفتار می‌شود که منجر به حمله‌ قلبی یا سکته می‌شود.
لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL) یا کلسترول خوب HDL کلسترول اضافی در خون را جمع‌آوری کرده و جهت تجزیه و دفع به کبد منتقل می‌کند.
اگر سطح LDL بالا و HDL پایین باشد، پزشک ابتدا روی کاهش LDL تمرکز می‌کند. داروهای موسوم به استاتین‌ها (مانند آتورواستاتین [لیپیتور] و سیمواستاتین [زوکور]) شایع‌ترین درمان برای سطوح بالای LDL هستند.

HDL یا کلسترول خوب چیست؟

HDL (High-Density Lipoprotein) که به آن «کلسترول خوب» گفته می‌شود، نوعی لیپوپروتئین در خون است که نقش حیاتی در حفظ سلامت قلب و عروق دارد. وظیفه اصلی HDL جمع‌آوری کلسترول اضافی از دیواره رگ‌ها و انتقال آن به کبد برای دفع یا بازیافت است. به همین دلیل، HDL مانند یک پاک‌کننده طبیعی رگ‌ها عمل می‌کند و از تجمع چربی و ایجاد پلاک‌های خطرناک جلوگیری می‌کند.
هرچه سطح HDL در خون بالاتر باشد احتمال گرفتگی عروق، سکته قلبی و مغزی کمتر خواهد بود؛ به‌ویژه در افرادی که در معرض خطر متابولیک هستند.

چرا HDL در دیابت اهمیت بیشتری دارد؟

افراد دارای تشخیص دیابت حتی زمانی که قند خون آنها به‌ ظاهر کنترل شده است، اغلب دچار اختلالی به نام دیس‌لیپیدمی دیابتی هستند. در این وضعیت:

تری‌ گلیسیرید و LDL (کلسترول بد) افزایش می‌یابد
و هم‌زمان سطح HDL کاهش پیدا می‌کند

علت اصلی این موضوع، مقاومت به انسولین است. انسولین نه‌تنها قند خون، بلکه متابولیسم چربی‌ها را نیز تنظیم می‌کند. وقتی انسولین درست عمل نکند، تعادل چربی خون به‌هم می‌ریزد و HDL که نقش محافظتی دارد، افت می‌کند.

خطر HDL پایین در افراد دارای تشخیص دیابت

HDL پایین در دیابت می‌تواند منجر به این موارد شود:

افزایش رسوب چربی در دیواره رگ‌ها؛
تسریع آترواسکلروز (تصلب شرایین)؛
افزایش خطر سکته قلبی و مغزی؛
بالا رفتن ریسک مرگ‌ومیر قلبی حتی با قند کنترل‌شده.

📌 به همین دلیل، در درمان دیابت فقط تمرکز روی قند خون کافی نیست؛ کنترل چربی خون و به‌ویژه HDL اهمیت حیاتی دارد.

چه سطحی از کلسترول خوب یا HDL مطلوب است؟

سطوح کلسترول معمولا به‌صورت میلی‌ گرم کلسترول در دسی ‌لیتر خون (mg/dL) یا میلی ‌مول کلسترول در لیتر خون (mmol/L) اندازه‌گیری می‌شوند. برای کلسترول خوب یا HDL هرچه عدد بالاتر باشد بهتر است.

جدول سطح نرمال کلسترول خوب یا HDL

دسته‌بندی سطوح HDL	سطح HDL میلی گرم در دسی لیتر	تفسیر
HDL خیلی پایین	کمتر از 40	خطر بیماری‌های قلبی و عروقی به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌یابد.
HDL پایین	40 تا 49	خطر بیماری‌های قلبی و عروقی کمی افزایش می‌یابد.
HDL نرمال	50 تا 59	سطح HDL در محدوده نرمال و مطلوب است.
HDL بالا و مطلوب	60 و بالاتر	محافظت در برابر بیماری‌های قلبی و عروقی؛ هر چه بالاتر بهتر

توضیحات مهم

واحد اندازه‌گیری HDL با واحد میلی گرم در دسی لیتر (mg/dL) اندازه‌گیری می‌شود؛
تفسیر کلی به طور کلی، هر چه HDL بالاتر باشد، برای سلامت قلب و عروق بهتر است. HDL با عنوان «کلسترول خوب» شناخته می‌شود زیرا به حذف کلسترول اضافی از خون و دیواره رگ‌ها کمک می‌کند و از تجمع پلاکت و بروز بیماری‌های قلبی جلوگیری می‌کند؛
محدوده نرمال محدوده «نرمال» کلسترول خوب یا HDL معمولا بین 50 تا 59 میلی گرم در دسی لیتر در نظر گرفته می‌شود، اما سطح 60 و بالاتر بسیار مطلوب‌تر است و محافظت بیشتری در برابر بیماری‌های قلبی ایجاد می‌کند.
HDL خیلی پایین سطح HDL کمتر از 40 میلی گرم در دسی لیتر نشان‌ دهنده خطر جدی برای سلامت قلب است و نیاز به بررسی و اقدامات درمانی دارد؛
تفاوت در جنسیت به طور معمول، سطح HDL در زنان کمی بالاتر از مردان است؛
توصیه برای تعیین سطح HDL و تفسیر دقیق آن، همیشه با پزشک خود مشورت کنید. پزشک با توجه به شرایط فردی شما (مانند سن، جنسیت، سابقه پزشکی و سایر عوامل خطر) می‌تواند بهترین توصیه را ارائه دهد.

علائم کمبود کلسترول خوب

متاسفمانه کمبود کلسترول خوب (HDL) به طور معمول علامت یا نشانه مشخصی ندارد. به همین دلیل است که اغلب به آن «قاتل خاموش» بیماری‌های قلبی می‌گویند.

چرا کمبود HDL علامت مشخصی ندارد؟

کلسترول خوب یا HDL نقش پیشگیرانه دارد، چراکه وظیفه اصلی آن جمع‌آوری کلسترول اضافی از خون و انتقال آن به کبد برای دفع است. وقتی کلسترول خوب یا HDL پایین است، این فرآیند به خوبی انجام نمی‌شود و خطر تجمع تدریجی کلسترول در دیواره رگ‌ها (پلاکت) افزایش می‌یابد. تجمع پلاکت در بلندمدت و به تدریج باعث مشکلات می‌شود (نه به‌صورت ناگهانی با علائم مشخص)؛
علائم مربوط به بیماری‌های ناشی از کمبود کلسترول خوب یا HDL است مشکل اصلی کمبود کلسترول خوب یا HDL افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی است. علائمی که ممکن است ظاهر شوند، در واقع علائم بیماری‌های قلبی هستند که در نتیجه سال‌ها کلسترول بالا و کمبود HDL ایجاد شده‌اند، نه خودِ کمبود HDL به تنهایی؛

چه علائمی ممکن است در صورت عدم توجه به کمبود کلسترول خوب یا HDL و پیشرفت بیماری‌های قلبی ظاهر شوند
اگر کمبود کلسترول خوب یا HDL باعث ایجاد بیماری‌های قلبی شود (که معمولا سال‌ها طول می‌کشد)، ممکن است علائم زیر ظاهر شوند:

درد قفسه سینه (آنژین صدری) احساس فشار، سنگینی، سوزش یا درد در قفسه سینه، به‌ویژه هنگام فعالیت بدنی یا استرس. این درد ممکن است به بازو، گردن، فک یا پشت نیز منتشر شود؛
تنگی نفس به خصوص هنگام فعالیت بدنی یا در حالت استراحت در موارد پیشرفته؛
خستگی زودرس احساس خستگی غیرمعمول و بیشتر از حد انتظار؛
ضعف یا بی‌حسی در دست‌ها و پاها به دلیل کاهش جریان خون؛
سرگیجه یا سبکی سر به‌ویژه در موارد شدیدتر بیماری قلبی؛
علائم سکته مغزی یا حمله قلبی در موارد بسیار پیشرفته و حاد، مانند ضعف ناگهانی یک طرف بدن، اختلال در تکلم، درد شدید قفسه سینه، از دست دادن هوشیاری و غیره (اینها علائم اورژانسی هستند و نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارند).

نکات مهم

آزمایش خون تنها راه تشخیص کمبود کلسترول خوب یا HDL است تنها راه برای اطلاع از سطح HDL خون، انجام آزمایش خون و بررسی پروفایل لیپید است. پزشک با بررسی نتایج آزمایش و در نظر گرفتن سایر عوامل خطر، می‌تواند در مورد وضعیت کلسترول و اقدامات لازم تصمیم بگیرد؛
پیشگیری مهم‌تر از درمان است بهترین راه برای مقابله با کمبود کلسترول خوب یا HDL پیشگیری از آن با سبک زندگی سالم است. این شامل رژیم غذایی سالم، ورزش منظم، عدم استعمال دخانیات و مدیریت وزن مناسب می‌شود؛
کمبود کلسترول خوب به خودی خود علامت مشخصی ندارد. اهمیت آن در افزایش خطر بیماری‌های قلبی است. برای تشخیص و مدیریت آن، انجام آزمایش خون و مشورت با پزشک ضروری است. سبک زندگی سالم نقش کلیدی در حفظ سطح مناسب کلسترول خوب یا HDL و پیشگیری از مشکلات قلبی دارد.

افرادی که به‌طور طبیعی سطوح بالاتری از کلسترول خوب یا HDL دارند، خطر کمی کمتری برای حمله‌ قلبی و سکته دارند. اما مشخص نیست که آیا افرادی که با دارو سطح کلسترول خوب یا HDL خود را بالا می‌برند نیز همین کاهش خطر را تجربه می‌کنند یا خیر.

مقدار نرمال HDL در آزمایش خون

کلسترول HDL، که به عنوان کلسترول خوب شناخته می‌شود، نقش مهمی در حفظ سلامت قلب دارد. مقادیر نرمال HDL در آزمایش خون به شرح زیر است:

سطح HDL	مقدار (mg/dL)	تفسیر
پایین و ناسالم	کمتر از 40 mg/dL	افزایش خطر بیماری‌های قلبی و عروقی.
نرمال	بین 40 تا 59 mg/dL	سطح قابل قبول، اما نیازمند سبک زندگی سالم برای حفظ سلامت.
مطلوب (محافظتی)	بیشتر از 60 mg/dL	محافظت بیشتر در برابر بیماری‌های قلبی و سکته. سطح بالا بسیار مطلوب است.

اهمیت کلسترول خوب یا HDL در بدن

نقش کلیدی HDL: کلسترول خوب یا HDL به حذف کلسترول اضافی از خون کمک می‌کند و آن را به کبد می‌رساند تا دفع شود. این فرآیند از تجمع پلاکت در دیواره رگ‌ها و ایجاد بیماری‌های قلبی جلوگیری می‌کند؛
سطح بالاتر کلسترول خوب یا HDL به معنای کاهش خطر بیماری‌های قلبی و عروقی است، در حالی که سطح پایین آن معمولا به تجمع کلسترول در دیواره رگ‌ها منجر می‌شود.

تفاوت در جنسیت و سن

زنان به دلیل تأثیرات هورمونی، زنان معمولا سطح HDL بالاتری نسبت به مردان دارند. سطح نرمال برای زنان معمولا 50 میلی گرم در دسی لیتر یا بیشتر است؛
مردان: برای مردان، سطح نرمال HDL معمولا 40 میلی گرم در دسی لیتر یا بیشتر است؛
سطح مطلوب برای هر دو جنس، دستیابی به سطح HDL بالای 60 میلی گرم در دسی لیتر به عنوان ایده‌آل و محافظتی شناخته می‌شود.

کلسترول خوب در چه غذاهایی است؟

کلسترول خوب یا HDL مستقیما در مواد غذایی وجود ندارد، اما برخی غذاها می‌توانند باعث افزایش سطح HDL در خون شوند و به سلامت قلب کمک کنند. مصرف این مواد غذایی با افزایش چربی‌های مفید، کاهش چربی‌های مضر و ارتقاء سلامت عمومی قلب باعث بهبود توازن کلسترول می‌شود. مهم‌ترین غذاهایی که به افزایش کلسترول خوب (HDL) کمک می‌کنند عبارتند از:

ماهی‌های چرب (سرشار از امگا-3)

مانند سالمون، ماهی خال‌خالی (ماکرل)، ساردین و تن ماهی؛
امگا-3 موجود در این ماهی‌ها به افزایش HDL و کاهش تری‌ گلیسیرید و همچنین کاهش التهاب کمک می‌کند.
توصیه می‌شود حداقل دو وعده در هفته از این ماهی‌ها مصرف شود (منبع)؛

آجیل و مغزها

بادام، گردو، فندق و سایر مغزها منابع غنی از چربی‌های غیراشباع و مفید بوده و مصرف منظم آنها باعث بهبود سطح کلسترول خوب می‌شود. گردو حاوی امگا-3 گیاهی است و بادام سرشار از چربی‌های حامی قلب می‌باشد (منبع)؛

آووکادو

سرشار از چربی‌های غیراشباع و فیبر است که به افزایش HDL کمک می‌کند و سلامت قلب را ارتقاء می‌دهد (منبع).

روغن زیتون

جایگزین سالمی برای روغن‌های جامد و کره است و باعث افزایش سطح HDL می‌شود (منبع).

غذاهای حاوی فیبر بالا

جو دوسر، سبوس جو دوسر، حبوبات (مثل لوبیا و عدس)، میوه‌ها (مانند سیب) و سبزیجات؛
فیبر محلول موجود در این غذاها به بهبود تعادل کلسترول و افزایش HDL کمک می‌کند (منبع).

غذاهای غنی از آنتی‌اکسیدان

انواع توت‌ها، شکلات تلخ و چای سبزمی‌توانند عملکرد رگ‌ها را بهبود بخشند و نقش حمایتی در سلامت کلسترول دارند (منبع).

غذاهای دارای استرول یا استانول گیاهی

برخی مارگارین‌ها یا محصولات لبنی خاص هستند که استرول و استانول گیاهی به آن‌ها افزوده شده است و می‌توانند به بهبود نسبت کلسترول خون کمک کنند (منبع).

مقدار نرمال HDL در افراد دارای تشخیص دیابت

در این بخش به میزان نرمال کلسترول خوب (HDL) در افراد دارای تشخیص دیابت به تفکیک جنسیت پرداخته شده است.

جدول اعداد طلایی HDL (بسیار مهم برای سئو)

کاربر وارد این صفحه می‌شود تا ببیند آیا عدد آزمایش او نرمال است یا خیر. این جدول را با استفاده از مارک‌داون زیر به صفحه اضافه کنید:

جنسیت	حداقل میزان مطلوب کلسترول HDL	وضعیت خطر (هشدار)
مردان دیابتی	بالاتر از $40$ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر	کمتر از $40$
زنان دیابتی	بالاتر از $50$ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر	کمتر از $50$
(نکته: در زنان دیابتی به دلیل هورمون‌ها، عدد پایه HDL باید بالاتر باشد).

با گنجاندن ماهی‌های چرب، مغزها، آووکادو، روغن زیتون، فیبر فراوان، و غذاهای غنی از آنتی‌اکسیدان در رژیم غذایی روزانه، می‌توانید سطح HDL خود را افزایش داده و از سلامت قلب محافظت کنید. همیشه از مصرف غذاهای سرخ‌شده، چربی‌های ترانس و قند اضافه خودداری کنید تا بهترین نتایج را برای سلامت کلسترول داشته باشید.

آیا بالا بردن HDL مهم‌تر است یا پایین آوردن LDL؟

از نگاه پزشکی:

اولویت اصلی کاهش LDL و تری‌ گلیسیرید است
اما داشتن HDL پایین، به‌ویژه در دیابت، یک زنگ خطر جدی محسوب می‌شود

سبک زندگی سالم (ورزش منظم، تغذیه مناسب، کاهش وزن و ترک سیگار) مؤثرترین راه افزایش طبیعی HDL است.

جمع‌بندی

HDL یا کلسترول خوب، یکی از مهم‌ترین محافظان قلب و عروق است. در بیماران دیابتی، کاهش HDL بسیار شایع و در عین حال خطرناک است. دانستن عدد HDL، در کنار قند خون و LDL، برای پیشگیری از عوارض قلبی دیابت ضروری است.

نسبت کلسترول خوب به بد

نسبت کلسترول خوب به بد، یک فاکتور مهم در ارزیابی سلامت قلب است. این نسبت نشان می‌دهد که چه مقدار کلسترول خوب (HDL) در مقایسه با کلسترول بد (LDL) در خون وجود دارد.

اهمیت نسبت کلسترول خوب به بد

HDL (کلسترول خوب) به عنوان «کلسترول خوب» شناخته می‌شود، زیرا به حذف کلسترول اضافی از شریان‌ها کمک می‌کند و آن را به کبد می‌برد تا از بدن دفع شود. سطح بالاتر HDL با خطر کمتر بیماری قلبی مرتبط است؛
LDL (کلسترول بد) به عنوان «کلسترول بد» شناخته می‌شود، زیرا می‌تواند در دیواره شریان‌ها تجمع یافته و باعث تشکیل پلاکت و گرفتگی عروق شود. سطح بالای LDL خطر بیماری قلبی را افزایش می‌دهد.
نسبت HDL به LDL به عنوان یک شاخص مهم برای ارزیابی خطر بیماری‌های قلبی عروقی در نظر گرفته می‌شود.

چگونه نسبت کلسترول خوب به بد را محاسبه کنیم؟

نسبت کلسترول خوب به بد به طور مستقیم در آزمایش خون گزارش نمی‌شود، اما می‌توان آن را به سادگی محاسبه کرد. برای این کار، سطح کلسترول کل را بر سطح HDL تقسیم کنید.
فرمول محاسبه نسبت کلسترول خوب به بد

تفسیر نسبت کلسترول خوب به بد
به طور کلی، نسبت پایین‌تر کلسترول کل به HDL بهتر است. نسبت ایده‌آل برای اکثر بزرگسالان 5 به 1 یا کمتر است. نسبت 3.5 به 1 به عنوان نسبت بسیار خوب در نظر گرفته می‌شود.

نسبت ایده‌آل کمتر از 5 به 1؛
نسبت خوب 5 به 1 یا کمتر.

مثال:

اگر کلسترول کل شما 200 mg/dL و HDL شما 50 mg/dL باشد، نسبت کلسترول به HDL شما 4 است که در محدوده ایده‌آل قرار دارد.

عوامل موثر بر نسبت کلسترول خوب به بد

رژیم غذایی رژیم غذایی سرشار از چربی‌های اشباع شده و ترانس می‌تواند LDL را افزایش داده و HDL را کاهش دهد. در مقابل، رژیم غذایی غنی از چربی‌های غیراشباع، فیبر و امگا-3 می‌تواند به بهبود نسبت کمک کند؛
ورزش فعالیت بدنی منظم می‌تواند سطح HDL را افزایش دهد و به بهبود نسبت کمک کند؛
وزن اضافه وزن و چاقی می‌توانند LDL را افزایش داده و HDL را کاهش دهد. کاهش وزن می‌تواند به بهبود نسبت کمک کند؛
مصرف دخانیات سیگار کشیدن سطح HDL را کاهش می‌دهد و خطر بیماری قلبی را افزایش می‌دهد. ترک سیگار می‌تواند به بهبود نسبت کمک کند؛
ژنتیک ژنتیک نیز می‌تواند در سطح کلسترول و نسبت HDL به LDL نقش داشته باشد.

چگونه نسبت کلسترول خوب به بد را بهبود بخشیم؟

رژیم غذایی سالم مصرف غذاهای غنی از فیبر، چربی‌های غیراشباع (مانند روغن زیتون، آووکادو، مغزها و ماهی‌های چرب) و کاهش مصرف چربی‌های اشباع شده و ترانس؛
ورزش منظم حداقل 30 دقیقه ورزش متوسط در بیشتر روزهای هفته؛
حفظ وزن سالم کاهش وزن در صورت اضافه وزن یا چاقی؛
ترک سیگار در صورت سیگاری بودن؛
مصرف دارو (در صورت لزوم) در برخی موارد، پزشک ممکن است داروهایی برای کمک به بهبود نسبت کلسترول تجویز کند.

نسبت کلسترول خوب به بد تنها یکی از عوامل خطر بیماری قلبی است. سایر عوامل مانند فشار خون بالا، دیابت، سابقه خانوادگی بیماری قلبی و سن نیز مهم هستند؛ برای تفسیر صحیح نتایج آزمایش کلسترول و نسبت HDL به LDLو دریافت توصیه‌های مناسب، حتما با پزشک خود مشورت کنید؛ با رعایت سبک زندگی سالم و توجه به نسبت کلسترول خوب به بد، می‌توانید به حفظ سلامت قلب خود کمک کنید.

تشخیص و درمان کلسترول بالا

آزمایش کلسترول خون (که به آن پانل لیپیدی یا پروفایل لیپیدی نیز می گویند) تعیین می‌کند که سطح کلسترول خون چقدر است. پزشک ممکن است از شما بخواهد که 9 تا 12 ساعت قبل از آزمایش چیزی نخورید یا ننوشید. آزمایش کلسترول خون معمولا موارد زیر را گزارش می دهد:

کلسترول کل به‌طور کلی، هدف این است که کلسترول کل زیر 200 میلی گرم در دسی لیتر (mg/dL) یا 5.17 میلی مول در لیتر (mmol/L) باشد؛
کلسترول LDL هدف این است که کلسترول LDL زیر 130 mg/dL (3.37 mmol/L) باشد. در صورتی که فرد سابقه بیماری قلبی داشته باشد کلسترول LDLباید زیر 100 mg/dL (2.59 mmol/L) یا حتی زیر 70 mg/dL (1.81 mmol/L) باشد؛
کلسترول HDL کلسترول HDL می‌بایست بالای 60 mg/dL (1.55 mmol/L) باشد. کلسترول HDL زیر 40 mg/dL (1.04 mmol/L) بسیار پایین در نظر گرفته می‌شود؛
تری گلیسیرید نوع دیگری از چربی خون است. تری گلیسیرید می‌بایست زیر 150 mg/dL باشد.

اگر نتایج آزمایش در محدوده طبیعی نباشد، ممکن است پزشک آزمایش‌های دیگری را تجویز کند. هدف از این آزمایش‌ها بررسی این موضوع است که آیا تغییرات سبک زندگی سطح کلسترول را کاهش می‌دهد یا خیر.

درمان کلسترول بالا

درمان کلسترول بالا شامل تغییرات سبک زندگی و داروها می‌شود که در ادامه به بررسی آنها پرداخته شده است.
تغییرات سبک زندگی
اولین خط درمان برای کلسترول بالا تغییرات سبک زندگی است. تغییرات سبک زندگی می تواند به کاهش کلسترول شما کمک کند و خطر بیماری قلبی شما را کاهش دهد. تغییرات سبک زندگی عبارتند از:
رژیم غذایی سالم رژیم غذایی سالم برای قلب شامل محدود کردن چربی های اشباع شده، چربی‌های ترانس و کلسترول می‌شود. چربی‌های اشباع شده در گوشت قرمز، مرغ و محصولات لبنی پرچرب یافت می‌شوند. چربی‌های ترانس در برخی از غذاهای پخته شده و تنقلات بسته‌بندی شده یافت می‌شوند. کلسترول در محصولات حیوانی مانند گوشت، مرغ و محصولات لبنی پرچرب یافت می‌شود. رژیم غذایی سالم برای قلب شامل مقدار زیادی میوه، سبزیجات و غلات کامل می‌شود؛
ورزش ورزش منظم می‌تواند به افزایش کلسترول خوب (HDL) و کاهش کلسترول بد (LDL) کمک کند. سعی کنید حداقل 30 دقیقه ورزش با شدت متوسط در بیشتر روزهای هفته انجام دهید؛
مصرف دخانیات سیگار کشیدن می تواند کلسترول بد (LDL) را افزایش دهد و کلسترول خوب (HDL) را کاهش دهد. ترک سیگار می تواند به بهبود سطح کلسترول کمک کند؛
کاهش وزن اضافه وزن یا چاقی می تواند کلسترول را افزایش دهد. کاهش وزن می تواند به کاهش کلسترول کمک کند.

حتی اگر نیاز به مصرف دارو برای کاهش کلسترول بالا باشد، تغییرات سبک زندگی هنوز مهم هستند، چراکه تغییرات سبک زندگی می تواند به کاهش دوز داروی مصرفی کمک کند.

داروهای کاهش کلسترول بالا

در صورتی که تغییرات سبک زندگی به تنهایی برای کاهش کلسترول کافی نباشد، پزشک ممکن است دارو تجویز کند. انواع مختلفی از داروها وجود دارند که می توانند به کاهش کلسترول بالا کمک کنند. برخی از داروهایی که می توانند کلسترول بالا را درمان کنند عبارتند از:
استاتین‌ها استاتین‌ها تولید کلسترول در کبد را مسدود می‌کنند. این موضوع باعث می‌شود کبد کلسترول را از خون خارج کند. استاتین‌ها رایج‌ترین داروها برای کلسترول بالا هستند؛
مهارکننده‌های جذب کلسترول داروی Ezetimibe (Zetia) جذب کلسترول از روده کوچک را محدود می‌کند. مهارکننده‌های جذب کلسترول می‌توانند در ترکیب با یک استاتین استفاده شود؛
رزین‌های اتصال دهنده اسید صفراوی کبد از کلسترول برای ساخت اسیدهای صفراوی استفاده می‌کند که به هضم کمک می‌کنند. رزین‌های اتصال دهنده اسید صفراوی (سکوسترانت‌ها) به اسیدهای صفراوی در روده متصل می‌شوند. این موضوع باعث می‌شود کبد کلسترول بیشتری برای ساخت اسیدهای صفراوی بسازد که کلسترول را در خون کاهش می‌دهد؛
مهار کننده‌های PCSK9 این داروها می‌توانند به کبد کمک کنند کلسترول LDL بیشتری را جذب کند. مهار کننده‌های PCSK9 می‌توانند برای افرادی استفاده شوند که به استاتین‌ها حساسیت دارند یا استاتین‌ها به تنهایی برای کاهش کافی کلسترول LDL آنها کافی نیستند.
فیبرات‌ها فیبرات‌ها داروهایی هستند که به کاهش سطح تری گلیسیرید خون کمک می‌کنند. این داروها همچنین می توانند کلسترول HDL را افزایش دهند؛
مکمل‌های اسید چرب امگا 3 مکمل‌های اسید چرب امگا 3 می‌توانند به کاهش تری گلیسیرید کمک کنند. این مکمل‌ها همچنین می‌توانند کلسترول HDL را افزایش دهند؛
داروهای ترکیبی برخی از داروها ترکیبی از بیش از یک دارو برای کلسترول هستند. به‌عنوان مثال، داروی ترکیبی ezetimibe و استاتین atorvastatin (Liptruzet) (آتورواستاتین) هم مهارکننده جذب کلسترول و هم استاتین است؛
آدنوزین تری فسفات سیترات لیاز (ACL) مهار کننده بپدوئیک اسید یک ACL مهارکننده است که تولید کلسترول در کبد را مسدود می‌کند. بپدوئیک اسید می‌تواند به همراه استاتین ها استفاده شود؛
Inclisiran دارویی است که می‌تواند مانند مهار کننده PCSK9 به کبد کمک کند کلسترول LDL بیشتری جذب کند. اما در حالی که مهار کننده‌های PCSK9 به‌صورت تزریقی هر 2 تا 4 هفته یکبار داده می‌شوند،Inclisiran فقط به‌صورت تزریقی دو بار در سال داده می‌شود.

درمان کلسترول بالا

هنگامی که مصرف دارو برای کلسترول بالا را شروع کردید، پزشک سطح کلسترول را به‌طور منظم کنترل می‌کند. اینکار برای اطمینان از موثر بودن دارو و عدم ایجاد عوارض جانبی انجام می‌شود. پزشک احتمالا سطح کلسترول را 4 تا 6 هفته پس از شروع دارو و سپس هر 3 تا 6 ماه یکبار بررسی می‌کند. پزشک ممکن است دوز داروی را بر اساس نتایج آزمایش خون تنظیم کند. مهم است که طبق دستور پزشک خود دارو مصرف کنید. اگر مصرف دارو را قطع کنید، سطح کلسترول دوباره افزایش می‌یابد. اگر عوارض جانبی از دارو دارید، با پزشک خود صحبت کنید. پزشک شما ممکن است بتواند دوز داروی را کاهش دهد یا شما را به داروی دیگری تغییر دهد.

آزمایشات بالینی کلسترول بالا

آزمایشات بالینی مطالعات تحقیقاتی هستند که داروها یا درمان‌های جدید را آزمایش می‌کنند. آزمایشات بالینی راه خوبی برای بیماران جهت دسترسی به درمان‌های جدید هستند که هنوز در دسترس عموم نیستند. اگر علاقمند به شرکت در یک کارآزمایی بالینی برای کلسترول بالا هستید، با پزشک خود صحبت کنید. پزشک شما می‌تواند به شما کمک کند تا یک کارآزمایی بالینی پیدا کنید که برای شما مناسب باشد.
شیوه زندگی و درمان خانگی کلسترول بالا
علاوه‌بر تغییرات سبک زندگی که در بالا ذکر شد، اقدامات دیگری نیز وجود دارد که منجر به کاهش کلسترول خون می‌شوند. این اقدامات عبارتند از:
مصرف مکمل های نیاسین نیاسین نوعی ویتامین B است که می‌تواند به کاهش کلسترول LDL و تری گلیسیرید و افزایش کلسترول HDL کمک کند. نیاسین بدون نسخه در دسترس است، اما مهم است که قبل از مصرف نیاسین با پزشک خود صحبت کنید، زیرا می تواند عوارض جانبی داشته باشد؛
مصرف مکمل‌های استرول و استانول گیاهی استرول ها و استانول‌های گیاهی موادی هستند که در گیاهان یافت می‌شوند. این مکمل‌ها می‌توانند به مسدود کردن جذب کلسترول کمک کنند. استرول‌ها و استانول‌های گیاهی به‌صورت مکمل و همچنین در غذاهایی مانند مارگارین و ماست غنی شده در دسترس هستند؛
مصرف مکمل پروتئین آب پنیر پروتئین آب پنیر نوعی پروتئین است که در محصولات لبنی یافت می‌شود. این موضوع اثبات شده است که پروتئین آب پنیر کلسترول LDL و کلسترول کل را کاهش می‌دهد. پروتئین آب پنیر به صورت پودر و مکمل در دسترس است؛
مصرف مکمل فیبر محلول فیبر محلول نوعی فیبر است که در آب حل می‌شود. فیبر محلول می‌تواند به کاهش جذب کلسترول کمک کند. فیبر محلول در غذاهایی مانند جو دوسر، لوبیا و سیب یافت می‌شود. همچنین می‌توانید مکمل‌های فیبر محلول مصرف کنید.

همیشه قبل از شروع مصرف هر گونه مکمل جدید با پزشک خود مشورت کنید، به‌ویژه اگر شرایط پزشکی خاصی دیگری دارید یا دارو مصرف می‌کنید.

طب جایگزین برای درمان کلسترول بالا

هیچ طب جایگزینی وجود ندارد که اثربخشی آن در درمان کلسترول بالا اثبات شده باشد. بااین وجود، برخی از داروهای گیاهی وجود دارند که ممکن است به کاهش کلسترول کمک کنند. این داروهای گیاهی عبارتند از:
کنگر فرنگی کنگر فرنگی گیاهی است که به‌طور سنتی برای درمان مشکلات کبدی و کیسه صفرا استفاده می‌شود. برخی از مطالعات نشان داده‌اند که کنگر فرنگی ممکن است به کاهش کلسترول LDL کمک کند؛

زغال اخته زغال اخته میوه ای سرشار از آنتی اکسیدان است. برخی از مطالعات نشان داده‌اند که زغال اخته ممکن است به کاهش کلسترول LDL کمک کند؛

سیر سیر سبزی است که قرن‌هاست برای اهداف دارویی استفاده می‌شود. برخی از مطالعات نشان داده‌اند که سیر ممکن است به کاهش کلسترول LDL کمک کند؛

زنجبیل زنجبیل ادویه ای است که قرن هاست برای اهداف دارویی استفاده می‌شود. برخی مطالعات نشان داده‌اند که زنجبیل ممکن است به کاهش کلسترول LDL و تری گلیسیرید کمک کند؛

زردچوبه زردچوبه ادویه‌ای است که قرن‌هاست برای اهداف دارویی استفاده می‌شود. زردچوبه حاوی کورکومین است که یک ترکیب با خواص آنتی اکسیدانی و ضد التهابی است. برخی از مطالعات نشان داده‌اند که زردچوبه ممکن است به کاهش کلسترول LDL و تری گلیسیرید کمک کند.

تحقیقات بیشتری برای تعیین اثربخشی این داروهای گیاهی برای کاهش کلسترول مورد نیاز است. مهم است که قبل از استفاده از هر گونه طب جایگزین برای درمان کلسترول بالا با پزشک خود صحبت کنید. برخی از داروهای گیاهی می توانند با داروها تداخل داشته باشند یا عوارض جانبی داشته باشند.

پرسش‌های رایج درباره HDL و دیابت

HDL پایین یعنی چه؟

HDL پایین یعنی میزان «کلسترول خوب» خون کمتر از حد نرمال است و بدن توانایی کافی برای پاک‌سازی کلسترول اضافی از رگ‌ها را ندارد. این وضعیت خطر بیماری‌های قلبی را، به‌ویژه در افراد دیابتی، افزایش می‌دهد.

HDL نرمال برای افراد دیابتی چقدر است؟

در مردان دیابتی، HDL باید بالاتر از 40 mg/dL و در زنان بالاتر از 50 mg/dL باشد. مقدار ایده‌آل برای همه افراد، به‌خصوص بیماران دیابتی، 60 mg/dL یا بیشتر است.

آیا HDL پایین در دیابت خطرناک‌تر است؟

بله. در دیابت، HDL پایین معمولاً همراه با تری‌گلیسیرید بالا و LDL مضرتر است. این ترکیب باعث افزایش سریع‌تر گرفتگی عروق و بالا رفتن خطر سکته قلبی و مغزی می‌شود.

آیا داروها HDL را بالا می‌برند؟

داروها معمولاً تمرکز اصلی‌شان روی کاهش LDL است. افزایش HDL بیشتر با اصلاح سبک زندگی مانند ورزش منظم، کاهش وزن، تغذیه سالم و ترک سیگار اتفاق می‌افتد.

آیا فقط کنترل قند خون برای محافظت از قلب کافی است؟

خیر. حتی با قند خون کنترل‌شده، اگر HDL پایین باشد یا LDL بالا بماند، خطر بیماری‌های قلبی همچنان وجود دارد. کنترل هم‌زمان قند و چربی خون ضروری است.

دیسلیپیدمی دیابتی؛ وقتی انسولین مسیر را اشتباه می‌رود!

ترکیب قند و چربی؛ سمباده‌ای بر دیواره رگ‌ها

HDL یا کلسترول خوب چیست؟

چرا HDL در دیابت اهمیت بیشتری دارد؟

خطر HDL پایین در افراد دارای تشخیص دیابت