قند میوهها: میوههای با قند بالا و میوههایی که قند پایینتری دارند
- Shekarban
- تغذیه دیابتی
میوهها بخشی از یک رژیم غذایی سالم هستند چراکه منبعی غنی از انواع مختلف ویتامین، فیبر و آنتیاکسیدان محسوب میشوند. بااین حال، میبایست توجه داشت که برخی از میوهها، به دلیل مقادیر بالای قند طبیعی ممکن است باعث افزایش سریع قند خون شوند. به دیگر سخن، میوههای با قند بالا موجب افزایش سریع قند خون شده و میوههایی که قند پایینتری دارند با سرعت کمتری قند خون را افزایش میدهند. این موضوع برای افراد دارای تشخیص دیابت یا کسانی که تلاش میکنند قند خون خود را کنترل کنند، اهمیت بالایی دارد. در این نوشتار از مجله شکربان میوههایی که بیشترین قند را دارند معرفی شدهاند و به همراه آن نکاتی برای مدیریت مصرف آنها ارائه شده است.

انواع مختلف قند مواد غذایی
قندها از مهمترین منابع انرژی در بدن هستند و بهعنوان کربوهیدرات شناخته میشوند. قندها انواع مختلفی دارند که برخی بهصورت طبیعی در مواد غذایی یافت میشوند، درحالیکه برخی دیگر بهصورت مصنوعی به مواد غذایی افزوده میشوند. در ادامه به بررسی انواع قندهای موجود پرداخته شده است.
انواع مختلف قند
قندها بر اساس ساختار شیمیایی و منشأ خود به گروههای مختلف تقسیم میشوند:
- مونوساکاریدها (قندهای ساده)
مونوساکاریدها سادهترین نوع قند هستند و شامل موارد زیر میشوند:
گلوکز قند اصلی که توسط بدن برای تولید انرژی استفاده میشود. غذایی که میخوریم در نهایت به گلوکز تجزیه میشود.
فرکتوز قند طبیعی موجود در میوهها، سبزیجات و عسل.
گالاکتوز معمولا در شیر و محصولات لبنی یافت میشود.
- دیساکاریدها
این نوع قندها از ترکیب دو مولکول مونوساکارید تشکیل شدهاند:
ساکارز همان شکر سفید یا قند معمولی است که از نیشکر و چغندر قند استخراج میشود. این نوع قند از ترکیب گلوکز و فروکتوز تشکیل شده است.
لاکتوز قند موجود در شیر و محصولات لبنی که از گلوکز و گالاکتوز تشکیل شده است.
مالتوز قند موجود در غلات و محصولات فرآوریشده بر پایه غلات.
- پلیساکاریدها
پلیساکاریدها قندهای پیچیدهای هستند که شامل مواد غذایی مانند نشاسته و فیبر میشوند. این نوع قندها در غذاهای گیاهی مانند سیبزمینی، برنج و غلات یافت میشوند و به آهستگی توسط بدن تجزیه میشوند.

تفاوت بین قند موجود در میوه و سایر انواع قند
قند طبیعی میوه (فروکتوز)
میوهها منبع اصلی فروکتوز هستند. این نوع قند بهطور طبیعی در گیاهان یافت میشود و دارای ویژگیهای زیر است:
- وجود همراه فیبر و مواد مغذی قند موجود در میوه با فیبر، ویتامینها و آنتیاکسیدانها همراه است. این ترکیب باعث میشود جذب قند در بدن کندتر انجام شود و سطح قند خون به آرامی افزایش یابد.
- شاخص گلیسمی پایین به دلیل وجود فیبر، فروکتوز موجود در میوهها اثر کمتری بر افزایش ناگهانی قند خون دارد.
- تأثیر زیانبار کمتر بر سلامت مصرف میوه به دلیل داشتن مواد مغذی عموما بیخطر است و حتی میتواند برای پیشگیری از بیماریهایی مانند دیابت و بیماریهای قلبی مفید باشد.
قند افزوده (ساکارز و فروکتوز فرآوریشده)
قندهایی که بهصورت مصنوعی به غذاها اضافه میشوند، مانند شکر سفید یا شربت ذرت با فروکتوز بالا، تأثیرات متفاوتی دارند:
- افزایش سریع قند خون قند افزوده معمولا فیبر و مواد مغذی ندارد. در نتیجه سریعتر از قند موجود در میوهها جذب میشود و باعث افزایش ناگهانی قند خون میشود.
- کالری بالا بدون مواد مغذی این نوع قندها عموما کالری بالای خود را بدون هیچگونه مواد مغذی ارائه میدهند، درحالیکه تنها باعث افزایش وزن و مشکلات متابولیکی میشوند.
- تأثیر بر سلامت مصرف بیش از حد قند افزوده میتواند به مشکلات جدی مانند دیابت نوع 2، بیماریهای قلبی، چاقی و التهاب منجر شود.
مقایسه شاخص گلیسمی
شاخص گلیسمی (GI) نشاندهنده سرعت جذب قند از مواد غذایی است:
- میوهها معمولا شاخص گلیسمی پایین دارند (مانند توتها یا سیب).
- قند مصنوعی شاخص گلیسمی بالایی دارند و منجر به افزایش سریع قند خون میشوند.

تأثیر قند طبیعی و مصنوعی بر سلامت
قند طبیعی (مانند فروکتوز موجود در میوه)
- مزایا کمک به حفظ تعادل قند خون، تأمین ویتامینها و فیبر، و حفظ سلامت دستگاه گوارش.
- محدودیتها البته مصرف زیاد میوههای شیرین نیز میتواند باعث بروز مشکلاتی شود، بهویژه در افراد دیابتی.
قند مصنوعی و افزوده
- خطرات مصرف بیشازاندازه قند افزوده منجر به بیماریهای مزمن مانند چاقی، دیابت و بیماریهای قلبی و عروقی میشود.
- مواد غذایی حاوی قند مصنوعی نوشیدنیهای شیرین، کیکها، شیرینیها، و مواد غذایی فرآوریشده.
نکاتی برای مدیریت مصرف قند
1. انتخاب منابع طبیعی قند مصرف میوهها و سبزیجات به جای قندهای مصنوعی.
2.کنترل اندازه وعدهها حتی مصرف میوههای شیرین مانند موز و انبه باید با دقت و در حد اعتدال انجام شود.
3. خواندن برچسبهای مواد غذایی مواد غذایی فرآوریشده اغلب شامل مقادیر زیادی قند افزوده هستند که میبایست از مصرف آنها کاهش یابد.
4. ترکیب قند طبیعی با پروتئین و فیبر ترکیب میوهها با مواد حاوی فیبر یا پروتئین باعث کاهش جذب سریع قند میشود.
جمعبندی
قندها انواع مختلفی دارند و تفاوت کلیدی بین قند موجود در میوهها (فروکتوز) و قندهای افزوده مانند ساکارز و فروکتوز فرآوریشده در میزان جذب و تأثیر آنها بر بدن است. قند موجود در میوهها به دلیل همراهی با فیبر و مواد مغذی عموما سالمتر است، درحالیکه قندهای مصنوعی نهتنها فاقد مواد مغذی هستند، بلکه میتوانند خطرات جدی برای سلامت به همراه داشته باشند. برای حفظ سلامت، توصیه میشود مصرف قند افزوده را کاهش دهید و مصرف قند طبیعی را مدیریت کنید.
میوههایی با قند بالا
- موز (Banana)
یک موز متوسط حدود 14 گرم قند دارد. موزها همچنین منبع خوبی از پتاسیم و فیبر هستند، اما قند بالای آن میتواند باعث افزایش سریع قند خون شود. برای افراد دارای تشخیص دیابت، مصرف مقدار کوچکتر یا همراه با مواد پروتئینی (مانند بادام زمینی یا ماست یونانی) توصیه میشود.
منبع [PMC](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3978819/)

- انگور (Grapes)
انگور از جمله میوههایی است که مقدار زیادی قند طبیعی دارد، بهنحویکه یک فنجان انگور حدود 23 گرم قند دارد. در حالیکه انگور سرشار از آنتیاکسیدان است، مصرف زیاد آن میتواند باعث افزایش قند خون شود. بنابراین، بهتر است این میوه را در حجم کم، یا به همراه دیگر میوههای با قند پایین مصرف کنید.
منبع [PMC](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3978819/)

- انبه (Mango)
هرچند که انبه با عنوان «شاه میوهها» نیز شناخته میشود، اما قند آن بسیار بالاست. یک انبه متوسط حدود 24 گرم قند دارد. اگرچه انبه منبع عالی ویتامینها و مواد معدنی است، اما افراد دارای تشخیص دیابت میبایست از مصرف زیاد آن خودداری کنند و همچنین مصرف آن را در وعدههای کوچک یا همراه با منابع فیبر و پروتئین تنظیم نمایند.
منبع: (https://www.medicalnewstoday.com/articles/worst-fruits-for-diabetics)

- آناناس (Pineapple)
آناناس، میوهای خوشطعم و غنی از ویتامین C است، اما مقدار زیادی قند دارد، بهنحویکه یک فنجان آناناس حدود 16 گرم قند دارد. این میوه به دلیل شاخص گلیسمی بالای خود باید با احتیاط مصرف شود، به ویژه برای افراد دارای تشخیص دیابت.
منبع:
(https://www.medicalnewstoday.com/articles/worst-fruits-for-diabetics)

- هندوانه (Watermelon)
هندوانه از جمله میوههای با قند بالاست که شاخص گلیسمی بالایی نیز دارد. اگرچه هندوانه آب فراوانی دارد و برای تأمین رطوبت بدن مفید است، اما در افراد دارای تشخیص دیابت میتواند باعث افزایش سریع قند خون شود.
منبع:
(https://www.medicalnewstoday.com/articles/worst-fruits-for-diabetics)

میوههایی که قند پایینتری دارند
در مقابل میوههایی که در بخش قبل بررسی شدند، میوههایی وجود دارند که برای افراد دارای تشخیص دیابت مناسبتر هستند، زیرا قند آنها پایین است و شاخص گلیسمی پایینی دارند. برخی از آنها عبارتند از:
- آووکادو قند طبیعی آن بسیار ناچیز است و سرشار از چربیهای سالم میباشد.
- انواع مختلف توت مانند توتفرنگی، بلوبری و تمشک که به دلیل آنتیاکسیدان بالا و قند پایین برای افراد دارای تشخیص دیابت بسیار مفید هستند.
- گریپفروت شاخص گلیسمی پایینی دارد و انتخاب خوبی برای صبحانه یا میان وعده است.
نکاتی برای مدیریت مصرف میوههای با قند بالا
- کنترل وعدهها مصرف میوه در حجم کم و اندازههای مناسب به مدیریت قند خون کمک میکند؛
- ترکیب با پروتئین یا چربی ترکیب میوههای شیرین با موادی مانند ماست یونانی، آجیل یا پنیر میتواند جذب قند را کاهش دهد.
- انتخاب مواد غذایی سالم بجای مصرف میوههای بسیار شیرین، از میوههای کمقند مانند زردآلو، تمشک، یا آووکادو استفاده کنید.
- اندازهگیری قند خون قبل و بعد از مصرف میوههای شیرین، قند خون خود را بررسی کنید تا تغییرات آن را بهتر مدیریت کنید.
نتیجهگیری
میوهها بخش ضروری یک رژیم غذایی سالم هستند، اما افراد دارای تشخیص دیابت میبایست آگاهی کافی از مقادیر قند طبیعی آنها داشته باشند و مصرف برخی از آنها را محدود نمایند. موز، انگور، انبه، آناناس و هندوانه برخی از میوههایی هستند که قند بالایی دارند و بهتر است با احتیاط مصرف شوند. همچنین، میوههایی با قند پایینتر مانند توتها (بهعنوان مثال، توت فرنگی) و گریپفروت گزینههای مناسب برای افراد دیابتی هستند. توجه داشته باشید که انتخاب آگاهانه و کنترل وعدهها کلید مدیریت سالم قند خون است.
2 نظر
[…] برای اطلاعات بیشتر در مورد شاخص گلیسمی به مقاله «قند میوهها: میوههای با قند بالا و میوههایی که قند پ…» مراجعه […]
[…] کامل و حبوبات) از نوع قندهای خوب هستند. این نوع قندها شاخص گلیسمی پایینی داشته و انرژی را به تدریج آزاد […]