اریتریتول چیست؟
اریتریتول نوعی الکل قندی با کالری پایین است که به صورت گستردهای به عنوان شیرین کننده مورد استفاده قرار میگیرد. این ویژگی سبب شده است که اریتریتول به عنوان شیرین کننده در صنعت غذا مورد استفاده قرار گیرد. تولید صنعتی اریتریتول عمدتا با استفاده از تخمیر ذرت و نشاسته گندم انجام میشود. شاید جالب باشد که بدانید اکثر الکلهای قندی در مقادیر اندک در طبیعیت وجود دارند، بهویژه در میوهها و سبزیجات. ساختار مولکولی الکلهای قندی، از جمله اریتریتول و زایلیتول، به آنها امکان میدهد تا گیرندههای شیرینی را در زبان تحریک کنند. نکته متفاوت در مورد اریتریتول کالری بسیار کم آن در مقایسه با دیگر قندهای الکلی است. بهعنوان مثال
- شکر معمولی: 4 کالری به ازای هر گرم؛
- زایلیتول: 2.4 کالری به ازای هر گرم؛
- اریتریتول: 0.24 کالری به ازای هر گرم.
بنابراین در حالی که اریتریتول تنها 6% شکر معمولی کالری دارد، میزان شیرینی آن معادل 70% شکر معمولی است.
فهرست مطالب
اریتریتول نوعی قند الکلی با کالری بسیار پایین است میزان کالری آن تنها 6% شکر معمولی است. به همین دلیل در سالیان اخیر اریتریتول به عنوان یک شیرین کننده محبوب جایگزین شکر مورد استفاده قرار گرفته است. این شیرین کننده بهویژه برای افرادی که قصد کاهش مصرف شکر یا مدیریت دیابت را دارند، گزینه مناسبی است.
آیا اریتریتول بی خطر است؟
در حال حاضر پژوهشهای مربوط به اریتریتول نتایج مشخصی ارائه ندادهاند. بهعنوان مثال، در حالی که تا چند سال پیش باور بر این بود که استفاده از اریتریتول برای انسانها و حیوانات بی خطر است، برخی مطالعات در سالهای اخیر نشان دادهاند که استفاده از اریتریتول ریسک لخته خونی و حملات قلبی را افزایش میدهد.
از سوی دیگر ساختار مولکولی خاص قندهای الکلی موجب شده است که بهصورت دست نخورده از سیستم گوارش خارج و و ارد کولون شوند (جایی که باکتریهای موجود در بدن اقدام به تخمیر میکنند). این موضوع ممکن است سبب نفخ و یکسری ناراحتیهای گوارش شود. البته باید توجه داشت که اریتریتول با دیگر قندهای الکلی متفاوت است، چراکه بخش عمده این قند پیش از رسیدن به کولون جذب خون میشود و پس از گردش در خون از طریق ادرار به صورت دست نخورده دفع میشود (حدود 90% اریتریتول مصرفی از طریق ادرار دفع میشود). بنابراین مصرف اریتریتول در حجم بالا منجر به ناراحتی گوارشی و نفخ میشود.
مزایای استفاده از اریتریتول
اریتریتول دارای مزایای متعددی است که در ادامه مهمترین مزایای آن بررسی شده است.
الف) عدم افزایش قند خون و تحریک ترشح انسولین بدن انسان دارای آنزیمهای لازم برای تجزیه اریتریتول نیست. بنابراین، اریتریتول جذب خون شده و به صورت دست نخورده از طریق ادرار دفع میشود. بنابراین، اریتریتول برای افراد دارای اضافه وزن و چاقی و همچنین افراد دارای تشخیص دیابت گزینه مناسبی است.
ب) جلوگیری از آسیب به دندانها یکی از عوارض مهم مصرف قند و شکر معمولی آسیب به دندانهاست، چراکه باکتریهای مضر موجود در دهان از شکر به عنوان منبع انرژی استفاده میکنند و در حین این فرآیند نوعی اسید تولید میشود که عامل اصلی آسیب به مینای دندان است. بنابراین مصرف الکلهای قندی مانند اریتریتول از طریق اختلال در این فرآیند منجر به کاهش آسیب به دندانها میشوند (باکتریهای مضر دهان قادر به استفاده از الکلهای قندی به عنوان منبع انرژی نیستند).
پ) کالری بسیار کم و حفظ وزن
اریتریتول به دلیل داشتن کالری بسیار کم (در حدود 0.24 کالری در هر گرم)، برای افرادی که رژیم غذایی دارند گزینه مناسبی محسوب میشود.
ت) عدم افزایش سطح قند خون
اریتریتول دارای شاخص گلیسمی صفر است، به این معنا که مصرف آن تأثیری بر قند خون یا تحریک ترشح انسولین ندارد. این ویژگی آن را برای افراد دارای تشخیص دیابت و کسانی که کنترل دقیق سطح قند خون دارند، ایدهآل میکند.
آیا اریتریتول برای سلامت مضر است؟
بهطور کلی به نظر میرسد که اریتریتول شیرین کننده خوبی باشد، چراکه کالری بسیار ناچیزی دارد و شیرین کنندگی آن نیز معادل 70% قند و کشر معمولی است. مطالعات انسانی نیز عوارض بسیارناچیزی را گزارش کردهاند. از سوی دیگر برخلاف شیرین کنندهایی مانند استویا (که قدرت شیرین کنندگی آن بین 200 تا 300% قند و شکر معمولی است)، شیرینی قابل قبولی دارد. برای اطلاعات بیشتر در مورد استویا میتوانید به مقاله «شیرین کننده استویا: آیا جایگزین خوبی برای قند و شکر است؟» مراجعه کنید.
آیا اریتریتول از شکر سالمتر است؟
برخلاف قند و شکر معمولی، اریتریتول منجر به افزایش قند خون و در نتیجه تولید و ترشح انسولین نمیشود. بنابراین، برای افراد دارای تشخیص دیابت گزینه مناسبی است.
عوارض اریتریتول
شواهد روبه گسترشی وجود دارد که شیرین کنندههای مصنوعی ممکن است برای سلامت مضر باشند. برخی پژوهشها نشان دادهاند که مصرف اریتریتول ممکن است منجر به افزایش ریسک حمله قلبی، سکته مغزی و حتی مرگ شود. البته به علت ناکافی بودن شواهد، سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) همچنان اریتریتول را ایمن در نظر گرفته است. برخی بر این باورند که به علت طبیعی بودن اریتریتول این سازمان آن را ایمن در نظر گرفته است. بااین وجود، بهتر است که مصرف روزانه آن محدود شود. برخی دیگر از عوارض رایج اریتریتول عبارتند از مشکلات گوارشی مانند نفخ، گرفتگی عضلات و اسهال (این مشکلات بیشتر در شرایط مصرف زیاد ایجاد میشود.
راهکارهای مصرف و نکات احتیاطی اریتریتول
اگر قصد دارید از اریتریتول به عنوان جایگزین شکر استفاده کنید، موارد زیر را در نظر بگیرید:
- مقدار مصرف برای جلوگیری از آثار جانبی، مصرف اریتریتول را به مقادیر کم تا متوسط محدود کنید.
- ترکیب با دیگر شیرین کنندههای در برخی دستورهای غذایی، ترکیب اریتریتول با سایر شیرین کنندهها مانند استویا میتواند به طعم بهتر و بافت مطلوبتر کمک کند.
- توجه به تاثیرات بر بدن اریتریتول میتواند بخش مفیدی از رژیم غذایی سالم باشد، اما همیشه اثرات آن را در بدن (مانند تاثیر گوارشی) بررسی کنید.
جمعبندی: آیا اریتریتول شیرینکننده مناسبی است؟
اریتریتول به عنوان یک شیرین کننده مصنوعی با کالری بسیار کم، تأثیرات مثبتی بر سلامت دندان و عدم افزایش شدید قند خون دارد. این شیرین کننده میتواند گزینه مناسبی برای افراد دارای تشخیص دیابت و کسانی که رژیم غذایی کم کالری دارند، باشد. بااین وجود، مصرف آن باید متعادل باشد تا از عوارض گوارشی یا سایر خطرات احتمالی جلوگیری شود.
پرسشهای رایج (FAQ) در مورد شیرین کننده مصنوعی اریترول
۱. اریتریتول چیست و از کجا به دست میآید؟
اریتریتول نوعی الکل قند (پلیال) است که به طور طبیعی در برخی میوهها مانند انگور، گلابی و هندوانه و همچنین در غذاهای تخمیری یافت میشود. در صنعت، معمولا از تخمیر گلوکز موجود در نشاسته ذرت به دست میآید.
۲. آیا اریتریتول قند خون و انسولین را بالا میبرد؟
خیر. اریتریتول تقریباً هیچ کالری و کربوهیدرات خالصی ندارد. این ماده در بدن متابولیزه نمیشود و بدون تغییر از طریق ادرار دفع میگردد، بنابراین تأثیری بر سطح قند خون و ترشح انسولین ندارد و برای افراد مبتلا به دیابت یا کسانی که رژیم کتوژنیک دارند، گزینهای بسیار مناسب است.
۳. عوارض جانبی مصرف اریتریتول چیست؟
اریتریتول به طور کلی بیخطر (GRAS) شناخته میشود. با این حال، مصرف بیش از حد آن (مانند سایر الکلهای قند) ممکن است در برخی افراد باعث مشکلات گوارشی خفیف مانند نفخ، گاز معده، دلپیچه یا اسهال شود، هرچند تحمل گوارشی آن نسبت به زایلیتول یا سوربیتول بسیار بهتر است.
۴. تفاوت اریتریتول با استویا چیست؟
استویا یک شیرینکننده گیاهی با شیرینی بسیار زیاد (۲۰۰ تا ۳۰۰ برابر شکر) است و ممکن است کمی طعم تلخ در پایان داشته باشد. اما اریتریتول از نظر ظاهری و طعم بسیار شبیه به شکر است (حدود ۷۰٪ شیرینی شکر را دارد) و حجم و بافت مشابهی به غذا میدهد. اغلب این دو را با هم ترکیب میکنند تا طعم بهتری ایجاد کنند.
۵. آیا میتوان از اریتریتول برای پختوپز و کیکپزی استفاده کرد؟
بله. اریتریتول در برابر حرارت مقاوم است و میتوان از آن در پخت کیک و شیرینی استفاده کرد. با این حال، بر خلاف شکر کاراملی نمیشود و ممکن است در دسرها یا مرباهای سرد پس از مدتی کریستالیزه (شکرک زدن) شود.
۶. آیا اریتریتول باعث پوسیدگی دندان میشود؟
خیر. باکتریهای موجود در دهان نمیتوانند اریتریتول را تجزیه کرده و اسید تولید کنند. بنابراین، مصرف آن نه تنها باعث پوسیدگی دندان نمیشود، بلکه به حفظ سلامت دهان و دندان نیز کمک میکند.
۷. آیا مصرف اریتریتول باعث افزایش وزن میشود؟
خیر. از آنجایی که اریتریتول تقریباً بدون کالری است (حدود ۰.۲۴ کالری در هر گرم)، جایگزین کردن شکر با آن میتواند به کاهش دریافت کالری روزانه و در نتیجه مدیریت یا کاهش وزن کمک کند.
