تلمیزارتان، فشار خون و دیابت؛ کنترل فشار خون و محافظت از کلیهها
فشار خون و دیابت نوع 2 بیماریهای شایع و مزمنی هستند که امروزه سهم بزرگی در افزایش بیماریهای قلبی و عروقی، نارساییهای کلیوی و مرگومیر زودرس دارند. ارتباط تنگاتنگ میان دیابت (دیابت نوع 1 و دیابت نوع 2) و فشار خون بالا باعث میشود که ابتلا به یکی، خطر بروز یا تشدید دیگری را بهصورت قابلتوجهی افزایش دهد. در افراد دارای تشخیص دیابت، افزایش قند خون در طول زمان به دیواره عروق آسیب میزند و همین مسئله زمینهساز ابتلا به فشار خون میشود؛ عاملی که میتواند عوارض دیابت را چندین برابر کند. از سوی دیگر، فشار خون کنترل نشده در افراد دارای تشخیص دیابت خطر بروز سکته قلبی، سکته مغزی، آسیب کلیوی و مشکلات چشمی را بهصورت چشمگیری افزایش میدهد. در این میان، تلمیزارتان بهعنوان یکی از داروهای مهارکننده گیرنده آنژیوتانسین II (ARB) نقش مهمی در کنترل فشار خون و کاهش آسیبهای عروقی ناشی از دیابت ایفا میکند.
اهمیت بررسی همزمان دیابت و فشار خون از آن جهت است که این دو بیماری اغلب بدون علائم واضح پیشرفت میکنند و زمانی تشخیص داده میشوند که آسیبهای جدی به اندامهای حیاتی وارد شده است. مدیریت صحیح قند خون، کنترل فشار خون، اصلاح سبک زندگی و استفاده بهموقع از درمانهای دارویی میتوانند نقش کلیدی در پیشگیری از عوارض خطرناک این دو بیماری داشته باشند. آگاهی از ارتباط فشار خون بالا و دیابت، نخستین گام برای کنترل موثر آنها و حفظ سلامت قلب، کلیهها و عروق خونی در بلندمدت است. افزایش آگاهی درباره ارتباط دیابت، فشار خون و نقش داروهایی مانند تلمیزارتان، نخستین گام برای حفظ سلامت قلب، کلیهها و عروق خونی در افراد دارای تشخیص دیابت در بلندمدت است. بر این اساس در این نوشتار از مجله شکربان به بررسی کاربردها و تاثیرات داروی تلمیزارتان و نقش آن در کاهش فشارخون با تاکید ویژه بر افراد دارای تشخیص دیابت پرداخته شده است.
داروی تلمیزارتان چیست؟
فشار خون بالا (Hypertension) یکی از شایعترین و مهمترین عوامل خطر برای بیماریهای قلبی-عروقی و کلیوی است. هنگامی که این اختلال با دیابت ملیتوس (Diabetes Mellitus) همراه میشود، شدت تاثیرات و ریسک عوارض مزمن بهصورت چشمگیری افزایش مییابد. دیابت، بهویژه نوع 2، اغلب با مقاومت به انسولین و اختلال در متابولیسم گلوکز (قند) همراه است و افراد دارای تشخیص دیابت بهصورت ذاتی در معرض خطر بالای ابتلا به فشار خون بالا، نفروپاتی (آسیب کلیوی) و بیماریهای عروق کرونر قرار دارند.
در مدیریت این بیماران، انتخاب داروی ضد فشار خون از اهمیت ویژهای برخوردار است؛ چرا که دارو میبایست علاوهبر کنترل موثر فشار خون، اثرات نامطلوب بر متابولیسم گلوکز (قند) و عملکرد کلیوی نداشته باشد و ترجیحا اثرات محافظتی نیز ارائه دهد. در این میان، تلمیزارتان (Telmisartan)، به عنوان یکی از اعضای نسل جدید مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین II (ARBs)، جایگاه برجستهای یافته است.
تلمیزارتان دارویی است که در دسته مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین II نوع 1 (AT1 receptor blockers) یا ARBs طبقهبندی میشود. این دسته دارویی جایگزین مناسبی برای مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE Inhibitors) در بیمارانی هستند که دچار سرفه خشک ناشی از ACEIها میشوند، اما بااین حال، مکانیسمهای محافظتی مشابهی در برابر سیستم رنین–آنژیوتانسین-آلدوسترون (RAAS) ارائه میدهند.
تفاوت تلمیزارتان و لوزارتان
تفاوت اصلی این دو دارو در جزئیات داروشناسی و برخی ویژگیهای متابولیکی نهفته است. تلمیزارتان به دلیل نیمهعمر حذف بسیار طولانی که حدودا به ۲۴ ساعت یا بیشتر میرسد، بهصورت ایدهآل برای مصرف یکبار در روز مناسب است و این امر ثبات بیشتری در کنترل فشار خون بر روی دوره ۲۴ ساعته فراهم میکند. در مقابل، لوزارتان نیمهعمر کوتاهتری دارد و معمولا نیاز به مصرف در دو نوبت در روز دارد تا سطح درمانی دارو در بدن حفظ شود، هرچند متابولیت فعال لوزارتان، نیمهعمر طولانیتری نسبت به خود لوزارتان دارد. علاوه بر این، تلمیزارتان یک ویژگی منحصربهفرد در میان ARBها دارد و آن فعالسازی جزئی گیرنده گاما فعال شده توسط تکثیر پرولیفراتور پروکسیزوم () است. این اثر متابولیکی میتواند در بهبود حساسیت به انسولین (کاهش مقاومت به انسولین) و مدیریت پروفایل چربیها در بیمارانی که همزمان از فشار خون و دیابت نوع ۲ رنج میبرند، مزیت محسوب شود، در حالیکه لوزارتان فاقد این تاثیر مستقیم است. از نظر قدرت، هر دو دارو به خوبی به گیرنده متصل شده و اثرات مضر آنژیوتانسین II را مسدود میکنند، اما اتصال تلمیزارتان قویتر و طولانیتر است. هر دو دارو برای حفاظت از کلیهها در برابر عوارض دیابت (محافظت از کلیهها) و کاهش آلبومینوری بسیار موثر هستند، اما رویکرد درمانی ممکن است بر اساس ترجیح پزشک برای دوز مصرفی روزانه یا نیاز به بهبود پارامترهای متابولیک، یکی را بر دیگری ترجیح دهد. در نهایت، انتخاب بین تلمیزارتان و لوزارتان همواره میبایست تحت نظر پزشک و با در نظر گرفتن شرایط خاص بالینی هر فرد صورت پذیرد.
جدول مقایسه تفاوتهای تلمیزارتان و لوزارتان
ویژگی | تلمیزارتان | لوزارتان |
دستهبندی دارویی | مسدود کننده گیرنده آنژیوتانسین (ARB) II | مسدود کننده گیرنده آنژیوتانسین (ARB) II |
نیمه عمر | بسیار طولانی (حدود 24 ساعت یا بیشتر) | کوتاه (حدود 2 تا 6 ساعت) |
نحوه مصرف رایج | معمولا یکبار در روز به دلیل نیمهعمر طولانی | معمولا دوبار در روز (به دلیل نیمهعمر کوتاهتر) |
نیمهعمر متابولیک فعال | فاقد متابولت فعال قابلتوجه | متابولیت فعال اصلی (E-3174) نیمهعمر طولانیتر (6 تا 9 ساعت) دارد و قویتر از لوزارتان است |
اثر متابولیک | فعال کننده گیرنده گاما فعال شده توسط تکثیر پرولیفراتور پروکسیزوم؛ این اثر ممکن است در بهبود حساسیت به انسولین (بهویژه دیابت نوع 2) نقش داشته باشد. | فاقد این اثر مستقیم است. |
کاربرد در دیابت | به دلیل فعالسازی PPAR ممکن است در مدیریت پروفایل متابولیک افراد دارای تشخیص دیابت برتری نسبی داشته باشد. | عمدتا برای کنترل فشارخون و حفاظت از کلیههای افراد دارای تشخیص دیابت در برابر نفروپاتی دیابتی (بهویژه در شرایط وجود آلبومینوری) استفاده میشود. |
ویژگیهای فارماکولوژیک خاص تلمیزارتان
تلمیزارتان دارای دو ویژگی فارماکولوژیک متمایز است که آن را از سایر داروهای کاهش دهنده فشار خون متمایز ساخته است:
- نیمهعمر طولانی تلمیزارتان دارای طولانیترین نیمهعمر در میان ARBها است (حدود 24 ساعت). این ویژگی امکان مصرف یکبار در روز و دستیابی به کنترل فشار خون پایدار در طول 24 ساعت را فراهم میآورد؛
- لیپوفیلیسیته بالا (یعنی یک ماده چربیدوست است و بهراحتی در چربیها حل میشود و از غشای سلولها عبور میکن) تلمیزارتان بسیار لیپوفیل (چربی دوست) است. این خاصیت سبب نفوذ بهتر به بافتها شده و علاوهبر تاثیرات ضد فشار خون ممکن است به اثرات محافظتی بافتی و متابولیک آن کمک کند.
ارتباط فشار خون و دیابت
شیوع همزمان فشار خون بالا و دیابت نوع 2 به قدری شایع است که غالبا از آن با عنوان یک سندرم مشترک یاد میشود. تقریبا دو-سوم افراد دارای تشخیص دیابت دچار فشار خون بالا هستند. این همزمانی نه تنها کنترل بیماری را دشوار میسازد، بلکه ریسک بروز عوارض جدی دیابت را به میزان قابلتوجهی افزایش میدهد (برای آشنایی بیشتر با عوارض دیابت میتوانید به نوشتار «عوارض دیابت چیست و چگونه مىتوان از آنها پیشگیرى کرد؟» مراجعه کنید).
در افراد دارای تشخیص دیابت فشار خون بالا بهصورت مستقیم موجب تشدید عوارض میکروواسکولار (مانند رتینوپاتی (آسیب به شبکیه چشم)، نفروپاتی (آسیب به کلیهها) و نوروپاتی (آسیب به سیستم عصبی بدن)) و ماکروواسکولار (مانند سکته قلبی و مغزی) میشود. کنترل سختگیرانه فشار خون (که هدف معمولا کمتر از 130/80 میلی متر جیوه است) یکی از ارکان اصلی تاخیر در پیشرفت این عوارض محسوب میشود. داروهایی که علاوهبر فشار خون، بر فاکتورهای متابولیک نیز تاثیر مثبت میگذارند، در افراد دارای تشخیص دیابت اولویت درمانی دارند.
رابطه افت قند خون و فشار خون
بین افت قند خون (هیپوگلیسمی) و فشار خون یک ارتباط فیزیولوژیک مهم وجود دارد، بهویژه در افراد دارای تشخیص دیابت. در این بخش به رابطه افت قند خون و فشار خون پرداخته شده است.
زمانی که بدن دچار افت قند خون ناگهانی میشود، بدن برای جبران این وضعیت هورمونهایی مانند آدرنالین، نورآدرنالین و کورتیزول ترشح میکند. این هورمونها باعث فعال شدن سیستم عصبی سمپاتیک میشوند که پیامد آن افزایش ضربان قلب و بالا رفتن موقتی فشار خون است. به همین دلیل است که هنگام افت قند خون، فرد ممکن است دچار تپش قلب، لرزش، تعریق، اضطراب و احساس گرگرفتگی شود.
در کوتاهمدت، هیپوگلیسمی معمولا با افزایش گذرای فشار خون همراه است، اما اگر افت قند خون شدید یا مکرر باشد، میتواند به سیستم قلبی-عروقی آسیب برساند و نوسانات غیرطبیعی فشار خون ایجاد کند. در افرادی که برای مدت طولانی دارای تشخیص دیابت بودهاند، بهویژه افرادی که دچار نوروپاتی خودکار هستند، پاسخ طبیعی بدن ممکن است مختل شود و در این حالت حتی امکان افت فشار خون بهویژه هنگام ایستادن وجود دارد.
به طور خلاصه، افت قند خون معمولا باعث بالا رفتن موقتی فشار خون از طریق ترشح هورمونهای استرس میشود، اما در صورت تکرار یا آسیب سیستم عصبی خودکار میتواند به بیثباتی یا حتی کاهش فشار خون منجر شود؛ به همین دلیل کنترل مناسب قند خون نقش مهمی در پایداری فشار خون و سلامت قلب دارد.
تاثیرات تلمیزارتان بر متابولیسم قند خون
برخی از داروهای کاهشدهنده فشار خون ممکن است باعث بالا رفتن قند خون یا سختتر شدن کنترل آن شوند. بهعنوان مثال، برخی بتابلوکرها یا داروهای ادرارآور میتوانند بر قند خون تاثیر منفی بگذارند، اما تلمیزارتان از این نظر متفاوت است و حتی میتواند برای افراد دارای تشخیص دیابت انتخاب مناسبی باشد.
یکی از ویژگیهای مهم تلمیزارتان این است که به بدن کمک میکند تا انسولین عملکرد بهتری داشته باشد. انسولین هورمونی است که به سلولها کمک میکند تا قند موجود در خون را بهعنوان منبع انرژی دریافت کنند، اما در دیابت نوع ۲ معمولا سلولها پاسخ خوبی به انسولین نمیدهند و بدن اصطلاحا دچار مقاومت به انسولین میشود. تلمیزارتان با تاثیر بر مسیرهای خاصی در بدن باعث میشود سلولها قند خون را راحتتر جذب کنند و مقاومت به انسولین کمتر شود.
علاوهبر این، تلمیزارتان میتواند روی چربیهای خون هم تاثیر مثبت داشته باشد؛ به این معنا که ممکن است تری گلیسیرید را کاهش دهد و کلسترول خوب (HDL) را کمی افزایش دهد. این موضوع برای افراد دارای تشخیص دیابت مهم است، چراکه دیابت (قند خون بالا) اغلب با چربی خون بالا و افزایش خطر بیماریهای قلبی و عروقی همراه است.
به همین دلیل تلمیزارتان فقط یک داروی فشار خون نیست، بلکه ممکن است به کنترل بهتر قند خون و بهبود HbA1C هم کمک کند. این یک مزیت مهم برای افرادی است که هم دارای تشخیص دیابت هستند و هم فشار خون بالایی دارند.
در مقایسه با داروهای مشابه از همان گروه (مانند لوزارتان)، تلمیزارتان بیشترین تاثیر مثبت را بر کمک به عملکرد بهتر انسولین دارد. به همین دلیل در برخی مطالعات تلمیزارتان نسبت به بعضی داروهای مشابه برای افراد دیابتی سودمندتر بوده است.
در مجموع، تلمیزارتان برای افراد دارای تشخیص دیابت نوع ۱ یا دیابت نوع ۲ که فشار خون بالا دارند، دفع پروتئین از کلیه (آلبومینوری) دارند، یا هر دو مشکل را همزمان دارند، گزینهای بسیار مناسب و پرکاربرد محسوب میشود. البته مصرف یا تغییر دارو باید همیشه با نظر پزشک انجام شود.
تلمیزارتان و افراد دارای تشخیص دیابت
استفاده از تلمیزارتان در افراد دارای تشخیص دیابت نوع 1 یا دیابت نوع 2 که دچار فشار خون بالا، آلبومینوری (وجود پروتئیم در ادرار) یا هر دو هستند، قویا توصیه میشود. در ادامه به بررسی جزئیات مربوط به این موضوع پرداخته شده است.
تاثیرات تلمیزارتان بر محافظت از کلیهها
نفروپاتی دیابتی شایعترین عارضه میکروواسکولار دیابت محسوب میشود. مکانیسم تاثیر تلمیزارتان در کاهش فشار داخل گلومرولی از طریق مسدود کردن گیرندههای AT1 در سلولهای مزانژیال و افزایش خونرسانی موثر به کلیه، باعث کاهش فشار فیلتراسیون گلومرولی (IFR) میشود. این کاهش فشار، استرس مکانیکی بر گلومرولها را کاهش داده و منجر به کاهش دفع آلبومین در ادرار (پروتئینوری) میشود. کاهش پروتئینوری بهعنوان یک نشانگر قوی برای کاهش سرعت پیشرفت نارسایی مزمن کلیوی (CKD) در افراد دارای تشخیص دیابت شناخته میشود.
تلمیزارتان و پیشگیری از پیشرفت نفروپاتی دیابتی
مطالعات مختلف نشان دادهاند که بلوک RAAS، بهویژه با استفاده از ARBها، در افراد دارای تشخیص دیابت مبتلا به پروتئینوری متوسط تا شدید (آلبومینوری) ضروری است. تلمیزارتان در این زمینه بسیار موثر بوده و میتواند بهصورت قابل ملاحظهای پیشرفت به سمت بیماری مزمن کلیوی را به تاخیر بیاندازد، بهویژه زمانی که در مقایسه با داروهای دیگر نتوان به اهداف فشار خون رسید.
نقش تلمیزارتان در پیشگیری از دیابت نوع 2
یکی از جذابترین یافتهها در مورد تلمیزارتان توانایی آن در کاهش ریسک بروز دیابت نوع 2 در گروههای پرخطر است. این تاثیر فراتر از کنترل فشار خون است و مستقیما به بهبود متابولیسم گلوکز (قند) مربوط میشود.
شواهد بالینی درباره کاهش خطر بروز دیابت
مطالعات متعددی، بهویژه مطالعه TRANSEND (که در بخش بعدی به آن پرداخته شده است)، شواهد محکمی مبنی بر کاهش بروز دیابت نوع 2 در بیماران در معرض خطر (مانند بیماران مبتلا به پرفشاری خون با ریسک قلبی-عروقی بالا) که تلمیزارتان دریافت کردهاند، ارائه کردهاند. این کاهش خطر مستقیما با بهبود حساسیت به انسولین و اثرات فعالسازی PPAR-γ مرتبط است.
مقایسه تلمیزارتان با سایر داروهای کاهنده فشار خون
در مقایسه با داروهایی مانند دیورتیکهای تیازیدی (که ممکن است تحمل گلوکز را مختل کنند) و برخی بتابلوکرها، ARBها و بهویژه تلمیزارتان به دلیل اثرات متابولیک مطلوبتر ارجحیت دارند. مطالعات نشان میدهند که در افراد پیش دیابتی یا در معرض خطر، تلمیزارتان میتواند به حفظ عملکرد سلولهای بتا و بهبود پروفایل متابولیک کمک کند.
دیابت و فشار خون پایین
دیابت فقط به بالا رفتن قند خون محدود نمیشود؛ بسیاری از افراد دارای تشخیص دیابت در کنار نوسان قند خون با افت فشار خون هم روبهرو میشوند؛ مشکلی خاموش که میتواند کیفیت زندگی این افراد را به میزان قابلتوجهی تحت تاثیر قرار دهد. فشار خون پایین در افراد دارای تشخیص دیابت اغلب زمانی رخ میدهد که بدن نتواند به درستی فشار خون را هنگام ایستادن یا تغییر وضعیت تنظیم کند؛ حالتی که به آن افت فشار خون وضعیتی گفته میشود.
آسیب تدریجی اعصاب خودکار بدن در دیابت (معروف به نوروپاتی دیابتی)، بهویژه اعصابی که مسئول تنظیم ضربان قلب و فشار خون هستند، یکی از مهمترین دلایل این وضعیت است. کم آبی بدن، افت ناگهانی قند خون، مصرف برخی داروها مانند داروهای فشار خون یا ادرارآورها و حتی وعدههای غذایی سنگین نیز میتوانند فشار خون را در افراد دارای تشخیص دیابت بیش از حد پایین بیاورند. نتیجه این حالت معمولا با علائمی مانند سرگیجه، سیاهی رفتن چشمها، خستگی، ضعف یا حتی غش خود را نشان میدهد.
مدیریت دیابت و فشار خون پایین نیازمند توجه روزانه به بدن است. کنترل منظم قند خون، مصرف کافی مایعات، بلند شدن آرام از حالت نشسته یا خوابیده و تنظیم دقیق داروها نقش مهمی در پیشگیری از افت فشار دارند. گاهی تنها با اصلاح سبک زندگی و آگاهی از علائم هشداردهنده میتوان از آسیبهای جدیتر جلوگیری کرد.
در پایان تاکید بر این نکته مهم است که دیابت در سکوت پیش میرود، اما بدن با نشانههای ظریفش حرف میزند. شنیدن این نشانهها و رسیدگی به افت فشار خون، گامی مهم برای حفظ تعادل، آرامش و سلامت در زندگی افراد دارای تشخیص دیابت است.
زمان مصرف تلمیزارتان
زمان مصرف تلمیزارتان بهطور کلی ساده است، اما چند نکته مهم دارد:
تلمیزارتان معمولا روزی یکبار مصرف میشود. بهترین زمان مصرف آن هر روز در یک ساعت ثابت است تا اثر دارو یکنواخت باقی بماند.
از نظر ساعت شبانهروز، میتوان تلمیزارتان را صبح یا شب مصرف کرد؛ تفاوت زیادی در اثر ندارد. بااین وجود:
- در صورتی که فرد پس از مصرف تلمیزارتان دچار سرگیجه یا افت فشار شود، مصرف شبها قبل از خواب مناسبتر است؛
- در صورتیکه فشار خون فرد صبحها بالاتر است، پزشک ممکن است مصرف تلمیزارتان در صبح را توصیه کند.
تلمیزارتان را میتوان با غذا یا بدون غذا مصرف کرد. مهمتر از همه، مصرف منظم روزانه است.
نکات مهم برای مصرف تلمیزارتان در افراد دارای تشخیص دیابت یا سالمندان:
- در شروع درمان یا افزایش دوز ممکن است در چند روز اول کمی افت فشار رخ دهد؛
- هنگام بلند شدن از حالت خوابیده یا نشسته، آرام عمل کنید؛
- بدون نظر پزشک، زمان یا دوز دارو را تغییر ندهید.
قرص تلمیزارتان ۴۰ برای چیست؟
قرص تلمیزارتان ۴۰ میلیگرم یک داروی کاهنده فشار خون از گروه مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین (ARB) است و کاربردهای اصلی آن عبارتاند از:
- درمان فشار خون بالا و کمک به کنترل پایدار آن؛
- کاهش خطر سکته مغزی و قلبی در افراد پرخطر؛
- محافظت از کلیهها بهویژه در افراد دارای تشخیص دیابت؛
- کمک به کاهش آسیب عروق در بیماریهای قلبی-عروقی.
چرا تلمیزارتان برای افراد دارای تشخیص دیابت مهم است؟
تلمیزارتان علاوهبر پایین آوردن فشار خون از کلیهها نیز محافظت میکند و نسبت به برخی داروهای مشابه مانند لوزارتان، تاثیر خنثی یا حتی مفیدتری بر متابولیسم قند خون دارد. به همین دلیل در بسیاری از افراد دارای تشخیص دیابت مبتلا به فشار خون بالا ترجیح داده میشود.
نکات مهم مصرف قرص تلمیزارتان ۴۰
- معمولا روزی یکبار مصرف میشود؛
- میتوان آن را با غذا یا بدون غذا مصرف کرد؛
- مصرف منظم در ساعت ثابت روزانه اهمیت زیادی دارد؛
- بدون نظر پزشک دوز دارو را افزایش یا قطع نکنید.
عوارض قرص تلمیزارتان ۸۰
قرص تلمیزارتان ۸۰ میلی گرم معمولا داروی ایمن و مؤثری است، اما مانند هر دارویی میتواند عوارضی ایجاد کند. شدت عوارض در افراد مختلف فرق دارد و اغلب خفیفاند.
عوارض شایع تلمیزارتان ۸۰
این موارد معمولا خفیف هستند و با ادامه مصرف یا تنظیم دوز کاهش مییابند:
- سرگیجه یا سبکی سر (بهویژه در شروع درمان)؛
- افت فشار خون، بهویژه هنگام بلند شدن؛
- خستگی یا ضعف؛
- سردرد؛
- حالت تهوع یا دلدرد خفیف.
عوارض کمتر شایع ولی مهم تلمیزارتان ۸۰
در صورت مشاهده هرکدام از این موارد بهتر است با پزشک مشورت شود:
- افزایش پتاسیم خون (ممکن است با تپش قلب یا ضعف عضلانی همراه باشد)؛
- کاهش عملکرد کلیه (بیشتر در افراد با بیماری کلیوی یا کم آبی)؛
- تورم دست، پا یا صورت (نادر).
عوارض نادر و اورژانسی
در صورت بروز هریک از این موارد، مصرف دارو را قطع کرده و فورا به پزشک مراجعه کنید:
- واکنش آلرژیک شدید (تورم لبها، زبان یا گلو، تنگی نفس)؛
- افت شدید فشار خون همراه با بیحالی یا غش.
نکات مهم برای مصرف ایمن
- در شروع مصرف یا افزایش دوز، احتمال سرگیجه بیشتر است؛
- همزمان با تلمیزارتان از مصرف خودسرانه مکمل پتاسیم یا داروهای مدر نگهدارنده پتاسیم (مانند اسپیرونولاکتون) خودداری کنید. برای آشنایی بیشتر با این دارو میتوانید به نوشتار «اسپیرونولاکتون و دیابت: بررسی جامع مکانیسمها، شواهد بالینی و ملاحظات درمانی» مراجعه کنید؛
- در بیماران دیابتی یا کلیوی، بررسی دورهای فشار خون، کراتینین و پتاسیم ضروری است.
تلمیزارتان برای چیست؟
تلمیزارتان یک داروی کاهنده فشار خون از گروه مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین (ARB) است و برای موارد زیر تجویز میشود:
کاربردهای اصلی تلمیزارتان عبارتند از:
- درمان فشار خون بالا و کمک به کنترل پایدار آن؛
- پیشگیری از عوارض قلبی-عروقی مانند سکته قلبی و مغزی در افراد پرخطر؛
- محافظت از کلیهها بهویژه در افراد دارای تشخیص دیابت؛
- کاهش فشار روی قلب و عروق با مهار سیستم رنین-آنژیوتانسین.
چرا تلمیزارتان داروی مهمی است؟
تلمیزارتان علاوهبر کاهش فشار خون، به دلیل اثرات محافظتی بر عروق و کلیهها، در بسیاری از افراد دارای تشخیص دیابت یا افرادی که چند عامل خطر قلبی دارند، انتخاب مناسبی است. این دارو معمولا روزی یکبار مصرف میشود و تاثیر طولانیمدت دارد.
نکات مهم مصرف
- میتوان آن را با غذا یا بدون غذا مصرف کرد؛
- پایبندی به ساعت مصرف ثابت اهمیت دارد؛
- بدون نظر پزشک نباید قطع یا دوز آن تغییر داده شود.
عوارض قرص تلمیزارتان
عوارض قرص تلمیزارتان معمولا خفیف هستند، اما دانستن آنها مهم است تا در صورت نیاز بهموقع با پزشک مشورت شود.
عوارض شایع تلمیزارتان
این عوارض در بعضی افراد دیده میشود و اغلب خطرناک نیست:
- سرگیجه یا سبکی سر (بهویژه اوایل مصرف)؛
- افت فشار خون بهویژه هنگام بلند شدن ناگهانی؛
- خستگی و ضعف عمومی؛
- سردرد؛
- حالت تهوع یا دل درد خفیف.
عوارض کمتر شایع ولی مهم تلمیزارتان
در صورت مشاهده بهتر است پیگیری شوند:
- افزایش پتاسیم خون (میتواند باعث بیحسی، ضعف عضلانی یا تپش قلب شود)؛
- تغییر عملکرد کلیه (بهویژه در افراد دارای مشکلات کلیوی یا دیابت)؛
- تورم خفیف در دستها یا پاها؛
- سرفه خشک خفیف (خیلی کمتر از داروهای ACEI).
عوارض نادر و جدی تلمیزارتان
این عوارض نادر هستند ولی نیاز به اقدام فوری دارند:
- حساسیت شدید (تورم لب، زبان یا صورت، تنگی نفس)؛
- افت شدید فشار خون همراه با غش یا بیحالی شدید.
نکات مهم برای مصرف ایمن تلمیزارتان عبارتند از:
- هنگام شروع دارو یا افزایش دوز هرگونه تغییر را بهصورت تدریجی اعمال کنید؛
- از مصرف خودسرانه مکمل پتاسیم یا داروهای نگهدارنده پتاسیم بدون نظر پزشک پرهیز کنید؛
- در صورت ابتلا به دیابت، داشتن بیماری کلیوی یا مصرف دیگر داروهای کاهش دهنده فشار خون آزمایش دورهای لازم است.
تفاوت تلمیزارتان و والزومیکس
تلمیزارتان و والزومیکس (Valzomix) از نظر کاربرد به هم نزدیکاند، اما تلمیزارتان یک داروی تکی و والزومیکس یک داروی ترکیبی است و همین موضوع تعیین میکند که هرکدام در چه شرایطی استفاده شوند.
تلمیزارتان تنها حاوی ماده موثره تلمیزارتان از گروه مسدودکنندههای گیرنده آنژیوتانسین ۲ (ARB) است. این دارو با مهار سیستم رنین-آنژیوتانسین باعث کاهش فشار خون میشود و معمولا روزی یکبار مصرف میگردد. تلمیزارتان بیشتر برای بیماران با فشار خون خفیف تا متوسط مناسب است، بهویژه در افرادی که دیابت دارند یا نیاز به محافظت کلیوی دارند و فشار خونشان با یک داروی واحد بهخوبی کنترل میشود.
در مقابل، والزومیکس یک داروی ترکیبی است که از والسارتان (از گروه ARB) و هیدروکلروتیازید (مدر یا دیورتیک) تشکیل شده است. این ترکیب با دو مکانیسم همزمان عمل میکند؛ از یکسو با مهار گیرنده آنژیوتانسین فشار خون را کاهش میدهد و از سوی دیگر با دفع آب و نمک اضافی از راه کلیهها اثر کاهنده فشار را تقویت میکند. به همین دلیل، والزومیکس معمولا در فشار خون متوسط تا شدید یا در بیمارانی استفاده میشود که با یک داروی ساده به کنترل مطلوب فشار خون نرسیدهاند.
از نظر تفاوتهای مهم، تلمیزارتان بهعنوان یک داروی تکی اثر ملایمتر و پایدارتری دارد و معمولا عوارض کمتری ایجاد میکند و خطر افت ناگهانی فشار خون در آن کمتر است. در مقابل، والزومیکس به دلیل ترکیبی بودن قدرت کاهش فشار خون بیشتری دارد، اما احتمال افت فشار، کاهش پتاسیم خون و کمآبی بدن در آن بالاتر است و نیاز به پایش دقیقتری دارد. در افراد دارای تشخیص دیابت تلمیزارتان اغلب انتخاب ایمنتر و ترجیحی محسوب میشود، در حالیکه مصرف والزومیکس در این افراد نیازمند کنترل منظم قند خون و الکترولیتهاست.
بهعنوان جمعبندی میتوان گفت اگر فشار خون با یک دارو بهخوبی کنترل شود، معمولا تلمیزارتان انتخاب اول است؛ اما اگر فشار خون مقاوم باشد یا با تلمیزارتان به حد مطلوب نرسد، والزومیکس گزینه قویتر و مناسبتری خواهد بود.
آیا قند فشار خون را بالا میبرد؟
بله، قند خون میتواند بهصورت غیرمستقیم باعث بالا رفتن فشار خون شود، اما این اثر همیشه فوری و یکسان نیست. زمانی که قند خون بالا میرود، چند اتفاق در بدن میافتد که میتواند فشار خون را افزایش دهد. قند خون بالا باعث آسیب به دیواره رگها و کاهش انعطافپذیری آنها میشود و در نتیجه فشار خون بهتدریج بالاتر میرود. علاوهبر این، افزایش قند خون باعث فعال شدن سیستم عصبی سمپاتیک و احتباس نمک و آب در کلیهها میشود که هر دو عامل به بالا رفتن فشار خون کمک میکنند. به همین دلیل افراد دارای تشخیص دیابت بیشتر در معرض فشار خون بالا هستند.
از سوی دیگر، افت شدید قند خون (هیپوگلیسمی) میتواند باعث ترشح آدرنالین شود. این هورمون ضربان قلب و انقباض رگها را افزایش میدهد و ممکن است بهصورت موقت فشار خون را بالا ببرد، حتی اگر فرد در حالت عادی فشار خون طبیعی داشته باشد.
در مجموع، قند خون بالا معمولا موجب افزایش تدریجی و مزمن فشار خون میشود، در حالیکه افت قند خون میتواند موجب افزایش موقتی فشار خون شود. به همین دلیل، کنترل همزمان قند خون و فشار خون بهویژه در افراد دارای تشخیص دیابت اهمیت بالایی دارد.
