عوارض و فواید قرص زیپمت
- Shekarban
- داروهای دیابتی
نام دارو: زیپمت®
ﻧﺎم ژﻧﺮﯾﮏ: سیتاگلیپتین و متفورمین
ﻃﺒﻘﻪ داروﯾﯽ: داروی خوراکی ترکیبی کاهنده قند خون
ﺷﮑﻞ دارو: قرص 500 و قرص 1000
ﺗﺮﮐﯿﺒﺎت دارو: زیپمت یک داروی ترکیبی است که شامل دو داروی متفورمین و سیتاگلیپتین میشود و برای کنترل قند خون در افراد دارای تشخیص دیابت نوع ۲ تجویز میشود.
مکانیسم عمل
متفورمین: موجب کاهش تولید قند در کبد و افزایش حساسیت بدن به انسولین عمل میشود.
سیتاگلیپتین: با مهار آنزیم DPP-4 به افزایش سطح هورمونهای تنظیمکننده قند خون و افزایش حساسیت بدن به انسولین کمک میکند.

موارد مصرف زیپمت
موارد مصرف زیپمت عبارتند از:
- کنترل قند خون: زیپمت به کاهش سطح قند خون در بزرگسالان دارای تشخیص دیابت نوع ۲ کمک میکند. این دارو معمولا در کنار رژیم غذایی و برنامه ورزشی تجویز میشود.
- بهبود حساسیت به انسولین: متفورمین موجود در زیپمت باعث افزایش حساسیت بدن به انسولین میشود که به کنترل بهتر قند خون کمک میکند.
- کاهش تولید گلوکز: زیپمت با کاهش تولید قند در کبد، سطح قند خون را در بیماران دیابتی کنترل میکند.
۴. کاهش خطر بروز عوارض جانبی دیابت: استفاده منظم از زیپمت میتواند به پیشگیری از عوارضی مانند آسیب کلیهها (نفروپاتی)، آسیبهای چشمی و مشکلات عصبی ناشی از دیابت (نوروپاتی) کمک کند.
۵. مدیریت وزن در افراد دارای تشخیص دیابت: زیپمت میتواند به کاهش وزن در افراد دارای تشخیص دیابت نوع ۲ که اضافه وزن دارند، کمک کند.
نکات مرتبط با نحوه مصرف قرص زیپمت به شرح زیر است:
۱. دوز مصرف: زیپمت در دو دوز (۵۰۰ و ۱۰۰۰ میلیگرم) در بازار ایران در دسترس است. دوز صحیح مصرفی باید توسط پزشک متخصص تعیین شود و بستگی به سابقه فرد و وضعیت سلامتی او دارد؛
۲. زمان مصرف: معمولا این دارو باید همراه با غذا مصرف شود تا عوارض جانبی گوارشی کاهش یابد؛
۳. بلعیدن قرص: قرص زیپمت باید به طور کامل بلعیده شود و نباید آن را جوید یا خرد کرد؛
۴. رژیم درمانی: مصرف زیپمت باید به همراه رژیم غذایی مناسب و برنامه ورزشی منظم صورت گیرد.
۵. پیگیری روند سلامت فرد پزشک: افراد دارای تشخیص دیابت باید بهصورت منظم قند خون خود را کنترل کند و در صورت بروز هرگونه عارضه یا علائم غیرمعمول، باید با پزشک خود مشورت کند. توجه به دستورات پزشک و مصرف منظم دارو بسیار مهم است تا بهترین نتیجه درمانی حاصل شود؛
- از مصرف دارو تحت شرایط زیر خودداری نموده، با پزشک خود تماس بگیرید:
دستدادن حجم زیادی از مایعات بدن (دِهیدراسیون)؛
عکسبرداری با اشعه ایکس با یا بدون مواد حاجب؛
در شرایط استرس مانند تب، ضربه، تصادف، عفونت و یا جراحی، مقدار مصرف دارو ممکن است تغییر یابد.

تداخلهای دارویی زیپمت
زیپمت ممکن است با برخی داروها تداخل داشته باشد که میتواند تأثیرات درمانی یا عوارض جانبی را تحت تأثیر قرار دهد. در زیر به برخی از تداخلهای دارویی مهم زیپمت اشاره میشود:
- دیگر داروهای دیابت (داروهای کنترل قند خون) مصرف همزمان زیپمت با داروهای دیگر کنترلکننده قند خون ممکن است خطر افت قند خون را افزایش دهد. به همین دلیل، پزشک باید دوزهای داروها را به دقت تنظیم کند؛
۲. داروهای کبدی: داروهایی که بر عملکرد کبد تأثیر میگذارند، میتوانند با زیپمت تداخل داشته باشند و خطر عوارض جانبی را افزایش دهند. بیمارانی که از داروهای کبدی استفاده میکنند، باید به پزشک اطلاع دهند؛
- داروهای فشار خون: برخی داروهای فشار خون نیز ممکن است با زیپمت تداخل داشته باشند و نیاز به تنظیم دوز داشته باشند؛
- تداخل با ویتامینها و مکملها: مصرف مکملهای ویتامینی، به ویژه ویتامین B12، باید زیر نظر پزشک انجام شود، زیرا متفورمین ممکن است منجر به کاهش سطح ویتامین B12 در بدن شود؛
- داروهای ضد ویروسی: برخی از داروهای ضد ویروسی نیز ممکن است با زیپمت تداخل داشته باشند و نیاز به کنترل دقت دوزها وجود دارد.
نکته مهم این است که افراد دارای تشخیص دیابت باید هرگونه دارویی که مصرف میکنند، شامل داروهای تجویزی، داروهای بدون نسخه و مکملهای گیاهی را به پزشک خود اطلاع دهند تا از بروز تداخلهای دارویی جلوگیری شود. مشاوره با پزشک همیشه بهترین راهکار برای مدیریت تداخلات دارویی است.
بهطور خاص اگر داروهای زیر را مصرف میکنید حتما به پزشک خود اطلاع دهید:
- توپیرامات؛
- زونیساماید؛
- استازولامید؛
- دیگوکسین؛
نیفدیپین (مصرف توأم این دارو با زیپمت باعث افزایش مقدار متفورمین در خون و افزایش دفع ادراری آن میشود)؛ - سایمتیدین و سایر داروهای کاتیونی (مانند آمیلوراید، دیگوکسین، مرفین، پروکائین آمید، کینیدین، کینین، رانیتیدین، تریامترن، تری متوپریم، وانکومایسین).

موارد احتیاط و منع مصرف زیپمت
موارد احتیاط مصرف زیپمت شامل نکات زیر است که افراد دارای تشخیص دیابت باید به آنها توجه کنند:
۱. حساسیت دارویی: افرادی که سابقه واکنشهای آلرژیک شدید به زیپمت یا ترکیبات آن (سیتاگلیپتین و متفورمین) دارند، باید از مصرف این دارو پرهیز کنند؛
- مشکلات کلیوی: بیماران مبتلا به مشکلات کلیوی شدید یا نارسایی کلیه باید احتیاط کنند، زیرا مصرف زیپمت میتواند عوارض جانبی بیشتری به همراه داشته باشد؛
۳. نارسایی قلبی: افرادی که دارای نارسایی قلبی هستند، باید پیش از مصرف این دارو با پزشک مشورت کنند، زیرا ممکن است خطر عوارض جانبی افزایش یابد؛
۴. اسیدوز لاکتیک این وضعیت ممکن است در بیماران با مشکلات کلیوی یا قلبی رخ دهد. بیماران باید از نشانههای اسیدوز لاکتیک مانند ضعف، خستگی، درد عضلانی و مشکلات تنفسی آگاه باشند و در صورت بروز این علائم فورا به پزشک مراجعه کنند؛
۵. دیابت نوع ۱: زیپمت برای افراد دارای تشخیص دیابت نوع ۱ توصیه نمیشود و این افراد بهتر است از انسولین برای کنترل قند خون استفاده کنند.
۶. مصرف همزمان با دیگر داروها: پیش از مصرف همزمان زیپمت با سایر داروهای ضد دیابت و داروهایی که بر عملکرد کلیه تأثیر میگذارند، حتما با پزشک خود مشورت کنید؛
۷. مصرف خودسرانه: از مصرف خودسرانه این دارو و توصیه آن به دیگران باید خودداری شود. همچنین، افراد باید به دقت برگه راهنمای دارو را مطالعه کنند تا از عوارض جانبی و تداخل دارویی مطلع شوند.
توجه به این موارد میتواند به کاهش خطر عوارض جانبی و افزایش اثربخشی درمان کمک کند.
موارد منع مصرف زیپمت
موارد منع مصرف زیپمت شامل موارد زیر است که باید به دقت رعایت شوند:
۱. واکنشهای حساسیتی شدید افرادی که سابقه واکنشهای آلرژیک شدید مانند آنافیلاکسی یا آنژیوادم به سیتاگلیپتین یا متفورمین دارند، نباید از زیپمت استفاده کنند؛
۲. نارسایی کلیه افراد دارای نارسایی کلیوی شدید (بهویژه در مواردی که سطح کراتینین سرم بالا باشد) باید از مصرف زیپمت خودداری کنند، زیرا این دارو میتواند خطر بروز عوارض جانبی را افزایش دهد؛
۳. مشکلات کبدی: افراد با اختلالات کبدی شدید باید از مصرف این دارو پرهیز کنند، زیرا میتواند بر عملکرد کبد تأثیر بگذارد؛
۴. دیابت نوع ۱:زیپمت برای افراد دارای تشخیص دیابت نوع ۱ توصیه نمیشود، زیرا این افراد عموما نیاز به انسولین دارند؛
۵. اسیدوز متابولیک: بیماران با اسیدوز متابولیک یا هرگونه اختلالی که منجر به تجمع اسید لاکتیک در بدن میشود، باید از مصرف این دارو اجتناب کنند؛
۶. زنان باردار و شیرده: در دوران بارداری و شیردهی، مصرف زیپمت باید با احتیاط انجام شود و تنها در صورت تجویز پزشک مورد استفاده قرار گیرد.
۷. سن زیر ۱۸ سال: تا به حال اطلاعات دقیقی درباره تأثیر زیپمت در بیماران زیر ۱۸ سال به دست نیامده است، بنابراین مصرف آن در این گروه سنی توصیه نمیشود.
رعایت موارد منع مصرف بسیار مهم است تا از بروز عوارض جانبی جلوگیری شود و تأثیر درمانی به حداکثر برسد.
عوارض زیپمت
زیپمت ممکن است عوارض جانبی مختلفی داشته باشد که در زیر به برخی از آنها اشاره میشود:
- مشکلات گوارشی: از جمله حالت تهوع، اسهال، و درد شکم که معمولا در ابتدای مصرف دارو مشاهده میشود؛
- افت قند خون: در برخی موارد، به خصوص اگر با سایر داروهای قند خون مصرف شود، ممکن است قند خون به طور ناگهانی کاهش یابد؛
- عوارض کبدی: در صورتی که بیمار دارای مشکلات کبدی باشد، این دارو ممکن است خطر عوارض جانبی را افزایش دهد؛
- واکنشهای آلرژیک در موارد نادر، ممکن است بیمار به این دارو واکنشهای آلرژیک نشان دهد؛
- کمبود ویتامین: B12 مصرف طولانیمدت متفورمین ممکن است منجر به کمبود ویتامین B12 شود.
نکات مهم
- پیش از مصرف: بیماران باید اطلاعات کامل درباره وضعیت سلامتی خود را با پزشک در میان بگذارند تا از بروز عوارض جانبی جلوگیری شود.
- کنترل منظم قند خون: افراد دارای تشخیص دیابت باید قند خون خود را به طور منظم کنترل کنند و در صورت بروز علائم غیرمعمول، فورا با پزشک خود تماس بگیرند.